صفحه 1:
فصل پانزدهم
قدرت»سیاست و تحول سازمان
استاد *
دکتر حسینی
ارائه کنندگان +
سالار تحریریان پرواز کریمی
صفحه 2:
* قدرت و سیاست واقعيتهاي مسلم زندگي اجتماعي و
سازماني هستند و فرد براي موثر بودن در سازمان باید
بخوبي آنها را درك کند. براي ایجاد تحول در سازمان هم
به دانش و مهارت در عرصه قدرت و سیاست نیاز است و
به قول وارنر برك(( سر ) هدف تحول ایجاد
تعبیر است و براي ایجاد آن باید ازقدرت استفاده کرد.
صفحه 3:
Cine قدرت
از قدرت تعاریف متعددي ارائه شدهاست از جمله به عنوان
توانايي تأثيرگذاري بر دستاوردهاي سازماني عناصر
مشترك تعاریف قدرت :
عمل یا توانايي تأثيرگذاري بر دیگران
تأثيرگذاري تعامل اجتماعي بین دو يا چند طرف
نتایج مورد توجه يك طرف نسبت به طرف دیگر
صفحه 4:
قدرت ممکن است شكلهاي متعددي از جمله مثبت و منفي داشته
باشد.
مثالهايي از كاربردهاي مثبت قدرت
رهبري » تأثيرگذاري» تشویق » ترغیب
مثالهايي از كاربردهاي منفي قدرت
تخریب » اجبار » صدمه » زورگويي
قدرت نه خوب است و نه بد هرچند به گفته لورد آکسون قدرت میل
به فساد دارد اما بسياري از مشکلات قدرت برخاسته از اهداف
صاحبان قدرت و ابزار مورد استفاده است.
صفحه 5:
صور دوگانه قدرت (مثبت؛ منفي)
ابعاد متفي قدرت از دید ديويدمك للاند
نحوه به كارگيري آن و اينکه از نوعي حمیت تسلط بر دیگران نشأت ميگیرد
تسلط و اعمال کنترل بر دیگران
ابعاد مثبت قدرت از دید ديويدمك کلاند
پشتگاهي » تأثيرپذيري و رهبري
توانمند ساختن افراد جهت دستيابي به اهداف و به شخص امکان ميدهد قدرت
رسیدن به هدفش را آزمایش کند
توانمند سازي صاحب قدرت و دیگر افراد
- جنبه مثبت قدرت بر جنبه منفي الویت دارد و پاچن در تحقيقان خود La gas
این مطلب را مشاهده کرد رابرنز از 0 نوع قدرت جمعي و رقابتي صحبت
کرد و نشان داد که در سازمان قدرت جمعي حالت غالب دارد
صفحه 6:
تنوريهاي در باب منابع اجتماعي قدرت:
ء چگونه افراد صاحب قدرت ميشوند؟
٠ه قدرت چگونه ایجاد » اعطاء و یا بدست ميآید؟
۰ براي پاسخ به این سوالهاي چهار نظریه مطرح ميگردد:
۰ 1 تئوري ((قدرت - وابستگي)) امرسون
۶۰ 0تنوري منابع قدرت اجتماعي فرنج وریون
ء همدل استراتژ يك _ اقتضايي قدرت سالانسيك وففر
٠ - نظرات مینتز برگ
صفحه 7:
»-تتوري ((قدرت - وابستگي)) امرسون
قدرت در هر رابطه اجتماعي که در آن يك شخص به شخص
ديگري وابسته است وجود دارد و به نيازهاي آن دو بستگي دارد
اجزاء و عناصر نظریه ((قدرت - وابستگی))
رابطه اجتماعي بين © طرف
منابع كه تحت كنترل يك طرف و مورد درخواست و علاقه طرف
ديكر است.
این نظریه با تتوري ديگري به نام تتوري مبادله اجتماعي که مدعي
است آنچه بین افراد در عامل ميگذرد نوعي مبادله كالاهاي
اجتماعي از قبیل عشق . تنفر ۰ احترام تمجید » جاذبه و.... است)
صفحه 8:
0تتوري منابع قدرت اجتماعي فرنچج وریون
مباني یا منابع پنجگانه قدرت اجتماعي از دید فرنچ و ریون:
الف) قدرت پاداش
ب) قدرت اجبار
ج) قدرت قانوني
۰ د) قدرت مرجعيت
٠ ه) قدرت تخصص
صفحه 9:
مدل استرانژ يك _ اقتضايي قدرت سالانسيك
وففر
اين نظریه مدعي است قدرت در اختیار واحدهاي فرعي
است و مانند سایر نظریهها از این دیدگاه حمایت ميکند که
كساني که بر دیگران برتري دارند صاحب قدرت هستند .
آن دو اظهار ميدارند که هنگامي که قدرت حاصل شد همه
صاحبان قدرت جهت افزايش بقا قدرت را اعمال ميکنند
صفحه 10:
نظرات مینتز برگ
مینتز برگ اظهار ميدارد که سازمان نوعي بازي قدرت است که تأثیرگذاران
در پي کنترل تصمیمات سازمان هستند و برآي اعمال قدرت 0 شرط اساسي
لازم أست
الف) منبع قدرت
ب) نيرو براي اعمال قدرت
ج) اعمال مهارت اعمال قدرت
منابع ينجكانه احتمالي قدرت از ديدكاه مينتزبرك
كنترل منابع
داشتن مهارت
دانش
حق قانوني
دسترسي به صاحبان قدرت( بر مباني چهارگانه قبل )
صفحه 11:
تعاریف سیاست سازماني
از دیدگاه لاسول سیاست يعني اينکه افراد چه چيزي را چه موقع
و چگونه بدست ميآورند و سياستهاي سازماني فعاليتهاي است که
براي کسب » توسعه و اعمال قدرت صورت ميگیرد تا در
شرایط عدم اطمینان یا اختلاف تفکر نتایج مورد نظر اعمال کننده
سیاست حاصل شود
دربردارنده اعمال و فعاليتهاي عمدي نفوذ براي افزایش و یا حفظ
نفع شخصي افراد یا گروهاست
مدیریت نفوذ براي حصول اهدافي که مورد تأیید سازمان نیست يا
سازمان ابزار رسیدن به آنها را تایید نميکند.
با توجه به تعاریف فوق مشخص ميشود که قدرت و سیاست
شباهت زيادي دارند زیرا هردو به منافع شخصي و از ميان
برداشتن مقاومت دیگران د به پدیده نفو؟ ارتباط دارنه
صفحه 12:
سیاست هم همانند قدرت داراي جنبه مثبت و منفي
۰ ابعاد منفي سیاست :
۶ دنبال نمودن بیش از حد منافع
شخصي
+ نیاز غیر اجتماعي تسلط بر دیگران
»* میل به در نظر گرفتن بیشتر
موقعیتها در قالب برد - باخت به
جاي برد - برد
۰ استفاده غالب از تاكتيكهاي مبارزاتي
نظیر پنهانكاري
ابعاد مثبت سیاست
گيري متعادل نفع شخصي و رفاه
يخران
در نظر كرفتن موقعيتها در قالب
برد - برد
در كير شدن در حل مسئله بصورت
جار
حركت به عمل و تأثير كذاري
به كار نكرفتن نسبي تاكتيكهاي
مبارزاتي
دارا بودن نياز اجتماعي به رهبري
بيشقدم بودن و نفوذ و تأثيركذاري
بر ديكران
صفحه 13:
+ به گفته ففر اگر سازمانها لازم است اثربخش و کارآمد
باشند سیاستها ضرورياند. سياستهاي سازماني با فرآيندهاي
تخصیص منابع ۰ تصميمگيري و حل تعارض ارتباط دارند
صفحه 14:
الگوهاي مشخص شده در متون سازمان در خصوص روش
تصميمگيري » تحصیض منابع یا حل تعارض
٠ بوروکراتيك (بر اساس قوانین)
۰ عقلايي (حل مسأله بصورت عقلايي)
* سياسي (براساس نفع شخصي درك شده بهوسیله اثتلافاتي
که براي حاکمیت دست به اقدام ميزنند
صفحه 15:
چهارچوبي براي تجزیه و تحلیل قدرت و سیاست
٠ دو مدل مفهومی » تصویری از اجزای تشکیل دهنده وضعیتهایی که
در آنها سیاستها و قدرت سازمانی دخیل اند » بدست می دهد .
۰ اولین مدل از کتاب " قدرت در سازمانها " نوشته ففر اقتباس شده که
در آن فعالیتهای سیاسی به عنوان برآیند چند شرط یا حالت دیده می
شود . محیط محدودیتهایی بر سازمان تحمیل می کند که نحوه تحقق
اهداف غانی سازمان را شکل می دهد . غالبا" سازمانها اهداف
مختلف و در عین حال ناسازگاری را دنبال می کنند . همینطور
es احصداى مار مان بررائ تحقق اقدافت CABS Selphy sw
و ناسازكارى در بيش كيرند كه برترى اين وسايل مختلف براى
ig به اهداف را باورهاى نامتجانس در مورد تكنولوزى مى
یند .
صفحه 16:
مدل شرايط ايجادكتتدء اعمال تقدرت و سیاست در تدسیرگیری Ait
باورهای تاهمگون وابستكى متقابل
در موره تکنولوژی
gsi sit fa
أهميت
توزيع قدرت
ete
صفحه 17:
» تفکیک عبارت است از تقسیم کار که سبب ایجاد گروههای فرعی
متعددی در سازمان با اهداف گوناگون و جهان بینیهای مختلف می
0
* سه عامل عمده بروز تعارض عبارتند از : كميابى منابع » اهداف
ناسازكار و وسايل مختلف براى رسيدن به اهداف . از طريق
دستكارى در شرايط قدرت مى توان فعاليتهاى سياسى را در
سازمان كاهش داد . مثلا" فراوانى منابع موجب كاهش تعارض و
در نتيجه كاهش سياستها مى كردد » يا كاهش وابستكى بازيكران
سازمانى به يكديكر از طريق استفاده از منابع و نيز افزايش توافق
جمعى در مورد اهداف و وسايل رسيدن به هدف موجب كاهش
تعارض و فعاليتهاى سياسى مى شود .
صفحه 18:
تثوري بازي:
> تئوری بازی مفاهیمی از قبیل تعارض ۰ ماتریس نتایج ۰ ماهیت روابط وابسته به هم و
مذاکره توزیعی و مذاکره مبتنی بر اعتماد متقابل » برای درک قدرت و سیاست فراهم می کند .
تعارض به دلیل ماهیت واقعی یا ذهنی پیامدهای مندرج در ماتریس نتایج که در آن کالاها یا
خدمات مورد درخواست زیع می شود » بروز می کند . برخی از ماتریسهای نتایج
( بده و بستان ) همکاری را ارتقا و بعضی دیگر تعارض را زیاد و اعمال قدرت را حداکثر
می سازند . درک پرسشهای مربوط به ماتریس نتایج منجر به مطرح شدن مفهوم ماهیت
رابطه بین طرفین می گردد . روابط احتمالی مبتنی بر ماهیت ماتریس نتایج عبارتند از :
رابطه کاملا" رقابتی یا وضعیت برد- باخت با وضعیت مجموع صفر . در رابطه کاملا"
رقابتی » قدرت و سیاست غالب خواهد شد .
رابطه کاملا" همکاری گونه (طرفین ؛ منافع كاملا" سازكارى دارند اما به منظور نيل به
خود با هم ارتباط و هماهنكى دارند ) . در اينجا قدرت اعمال مى كردد و رفتارهاى مناسب
عبارتند از ارتباطات » هماهنكى و همكارى
.رابطه تركيبى (كه در آن هم ميل به رقابت و هم ميل به همكارى در نتايج و بازدهيها وجود
دارد) . در اين حالت قدرت ممكن است غالب باشد يا نباشد » نوعى مبادله و همكارى هست
ولی هر طرف در پی حداکثر کردن منافع خود می باشد .
صفحه 19:
* این موارد منجر به ارائه مفاهیم مذاکره مبتنی بر اعتماد متقابل و
توزیعی شد که باید به عنوان یک فرایند دو مرحله ای مفهوم سازی
شود :
۰ مرحله مشکل گشایی (حل مسأله ) و همکاری مبتنی بر اعتماد
متقابل » تعیین حوزه های مورد علاقه » جستجوی راه کارهای بدیل
و تعیین مجموع ارزشهای مشترک احتمالی
٠ مرحله مذاکره که در آن نتایج بین طرفین تقسیم می شود . جهت
بیشینه سازی منافع خود و حفظ منافع طرف مقابل در حد پایین .
(مستم خاقگیر کردن + طلن وگن »قرب و رد ده هی طرف
(J
صفحه 20:
ماهیت تحول سازمان در رابطه قدرت و سیاست
همکاری مبتنی بر اعتماد متقابل عبارت است از همکاری و حل مسأله بصورت مشترک .
تحول سازمان در ارتباط با قدرت و سیاست مي تواند از زوایای زیر مورد اشاره قرار گیر
» برنامه های تغییر و ارزشهایمورد تأکید آنها و نقش مجری یا کارگزار تحول سازمان .
از علوم رفتارى » مشکل گشایی
ابل تأكيد داشته و در أن ان
يهاى تغيير مبتنى بر قدرت و اجبار
4
(I Wend aay cual laa GA Cy ود نکزاده و دز صدد ندید گرفشن آنها ليستكد
ت قدرت را افزایش می دهند تا بدان وسیله بعد منفی قدرت » کمتر غالب یا ضرورت
يابد .تحول سازمان رويكرد عفلايى حل مسأله است که با وضعیتهای بیش از حد قدرت مدار سر
ناسازكارى دارد و بر روى " توازن قدرت " تأكيد مى كند . مجرى تحول سازمان يك فعال سياسى يا
دلال قدرت نيست بلكه داراى نقش مشاور » تسهيل كر » حلال مشكل و تعليم دهنده است و سه وظيفه
عمده دارد :
صفحه 21:
بر اساس چارچوب فرنج و ریون مشاور تحول سازمان از مبانی زیز کسب قدرت می کند :
قدرت قانونی ( تصمیم گیرندگان سازمان )
قدرت تخصصی خود مشاور
قدرت اطلاعاتی مشاور درباره سازمان
قدرت مرجعیت ( جذب کارکنان و تحت تأثبر قرار دادن آنها )
عوامل مورد نظر بیر در رابطه با کسب و اعمال قدرت عبارتند از :
Co ae
صفحه 22:
قواعد ساده فعالیت در یک محیط سیاسی عبارتند
از
کارگزاران تحول بر اساس نوعی مبانی قوی قدرت بالقوه عمل می کنند .
کارگزاران تحول می توانند راهکارهایی مانند ایجاد منابع مازاد . جایگزینی
روابط آزادانه تر » حصول توافق در مورد اهداف و ... پیشنهاد دهند که در
کاهش بعد منفی قدرت موثر است .
کارگزار تحول در سازمانهایی که سطح اعمال قدرت و سیاست کم است
آثربخش تر بوده و در سازمانهبی که سطح بالایی از ابعاد منفی قدرت و
سیاست در آنها وجود دارد کمتر موفق می گردد .
کارگزار تحول باید حتی المقدور ماهیت قدرت و سیاست سازمان را بشناسد تا
بتواند بهتر کار کند .
کارگزار تحول باید متاع لرزشمندی برای سازمان تولید کند تا صاحبان قدرت
از آن استقبال کنند .
صفحه 23:
کارگزار تحول در یک محیط سیاسی جهت ارزشمند
شدن برای سازمان باید موارد زیر را در نظر بگیرد :
٠ تبدیل شدن به متاعی ارزشمند » هم به عنوان یک شخص و هم به عنوان یک
حرفه .
* برنامه تحول را به صورت متاع ارزشمندی درآورد .
۰ برنامه تحول سازمان را برای افراد قدرتمند در سازمان » به صورت کالای
ارزشمندی درآورد .
۶ وضعیتهای برد- برد ایجاد نماید .
* نقش کاری خود را در کمک به افراد برای حل مشکلاتشان در نظر آورد.
۰ نقش کاری خود را به عنوان یک متخصص فرآیند نه یک متخصص محتوای
وظیفه ای در نظر آورد .
۶ نقش کاری خود را در نظر داشته باشد زیرا پرداختن به امور دیگر ۰ درگیر
حكن در أشفتكى منيائس آست |
صفحه 24:
کسب مهارتهای قدرت و بکارگیری آنها
٠ کارگزار تحول در سازمان نباید در عرصه سیاسی کاملا" بی تفاوت
و خنثی باشد و باید تا اندازه ای در مورد چانه زنی » مذاکره ؛
ماهیت قدرت و سیاست » استراتژی و تاکتیکهای نفوذ و ویژگیها و
رفتارهای صاحبان قدرت مطالبی بیاموزد . گرینر و شاين در کتاب
" قدرت و تحول سازمان: بسیج قدرت برای اجرای تغییر ۰۳
معنقدند که ارزشهای تحول سازمان مانند اعتماد » همکاری و ... نه
تنها می تواند با مدل کثرت گرایی سازمان (که فرض می کند که
سازمانها از گروههای منفعت طلبی تشکیل شده که دنبال اهداف
خود هستند) سازگاری داشته باشد بلکه می تواند سازمانها را
انسانی تر و اثر بخش تر گرداند .
صفحه 25:
شکل زیر موفق ترین استراتژی سه گانه قدرت در نحوه
ارتباط آنها با پایگاههای قدرت فردی را نشان می دهد .
پایگمهای قدرت فردی
awe
اطلامات ©
ساير حمايتها
ese
» حمايت كاركنات
شخصيت
sae
© شهرت
* امتبار حرهای
استراتزی براى موة
ايسفاى نقش مسستقيم بسراى مستقاعد
كردت ديكراة
© استقاده از اطلاعات
© تمركز بر روى ككروء هدق
مسر پوت
بکارگیری شبکههای اجتماعی
حرکت حول سیستم رسمی
قمایت پیامرن تنكناها و كتركامها
# استفاده (ا عدم استفاده) از قوائین
سازمان
صفحه 26:
گرینر و شاين مدل چهار مرحله ای زیر را جهت کمک
فرآیند تحول سازمان به نخبگان قدرت در امر تحول با
روشی سودمند برای همه ذینفعان » مطرح کرده اند :
مرحله ). استحکام قدرت جهت آمادگی تغییر
مرحله 9. تمرکز قدرت جهت آمادگی برای تغبیر
مرحله 9. هماهنگی با ساختار و افراد
مرحله 4. واگذاری قدرت از طریق رهبری و تشریک
مساعی
صفحه 27:
مدل قدرت و نفوذی که بوسیله دیوید وتن و کیم کامرون در کتاب "
مهارتهای مدیریت " مطرح شده به صورت زير می باشد :
#در ديد بودن
#انعطاف پذبری
#رابستگی
مدل قدرت و نفوذ
صفحه 28:
در تبدیل قدرت به نفوذ سه عامل دخالت دارند :
مقاومت در برابر تلاشهای نفوذ نادرست دیگران
انتخاب استراتژی صحیح نفوذ
توانمند سازی دیگریان
استراتژیهای سه گانه نفوذ عبارتند از : استدلال » عمل
متقابل و مجازات .
به منظور. کاهش مقاومت تلاشهای نفوذی دیگران » رویارو
كارن ود cast Signe Naas Alas Cis) esl
صفحه 29:
wu جا
٠» قدرت و سياست ماهيتاً به هم شبيه بوده و از شرایط
ناشناختهاي نشأت ميگیرند و قابل کنترل مثبت هستند.
پیشنهادات ارائه شده به کارگزان ميکند تا از دامها و
خطریات قدرت که همراه تغییرات سازماني بروز ميکند
پرهیز کنند براي ایجاد تحول استفاده از قدرت و سیاست
اجتنابناپذيري است و تنها با اعمال درست آنها سازمان در
مسیر مورد نظر قرار ميگیرد.