هفت روش کنترل کیفیت

صفحه 1:
AP Ane — 2 Py 5 گروه مدیریت تحقیقات و فناوری سلامت ‎nee‏ ری وه 

صفحه 2:
انحرافات با دلیل را شناسایی کنیم. از مناسب بودن طراحی اطمینان حاصل کنیم. انحرافات و اشکالات مهمتر را شناسایی و بر روی بهبود فرایند از طریق رفع مشکلات مهمتر تمرکز مکان های تمرکز نقص در محصول را پیدا کرده و برای رفع آنها تلاش کنیم. وابستگی میان علل بروز خطا در فرآیند را تشخیص داده ‎cabal Jalen‏ انجزافترا از بين بتريع. 

صفحه 3:
18 و ‎Ae‏ ‏و ‏۲ 6. 8 نقصها ‎oat hoe‏ ‎chien‏ ‏نمودار 

صفحه 4:
میت هی سس ی هی سم حتت A diagram oF the naps tn process فيه مومه ما ‎shows‏ يه اليه ا مخ مه ملد تسه A chart that shows an empirical ‏مس تیم‎ A diagram that arranges categories from ‏اوه‎ Eas ‏اه مت‎ ‎chart of vime-ordered wales of‏ اساسا ‎climes creme (e.g? samp means)‏ 2 ‎tere r‏ وود سس سم از ای هس مس کوب ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎Histogram ‎chert‏ ساسم ‎aes ‏8ج << ‎ ‎ 

صفحه 5:
Check ListJ iS aS, در مراحل اولیه کنترل کیفیت‌آماری غالبا جمع آوری اطلاعات عملیاتی درباره فرآیند مورد مطالعه ضروری خواهد بود. در اين گونه موارد برگه کنترل یکی از ابزار های مفیدی است که می توان استفاده نمود. نکته حائز اهمیت در زمان طراحی برگه کنترل نوع داده هایی است که باید جمع آوری گردد. شماره قطعه يا عملیات, تاريخ, تحلیل گر, و هرگونه اطلاعات دیگر به گونه ای در تعيين علل عماکردنامطلوب نقش داشته باشد باید در نظر گرفته شود. اگر برگه کنترل اساس و پایه ی محاسبات بعدی محسوب می شود و یا اگر از آن برای وارد کردن داده ها به رايانه استفاده مى كنيم, بايد قبل از جمع آورى داده اى از مناسب بودن ساختار بركه كنترل ب قبل حاصل نماييم. بركه كنترل بسته به شرايط كار و اطلاعات ورودى مى تواند ظاهر متفاوتى داشته باشد 

صفحه 6:
Telephone Interruptions Day Thurs Wed Reason Wrong number Info request Boss Toa 

صفحه 7:


صفحه 8:
9 هيج كاه دو محصول تولید شده در یک فرآیند به علت وجود تغییرات اجتناب ناپذیر یکسان نمی باشند. به عنوان مثال محتوی یک شيشه نوشابه نسبت ‎ay‏ شيشه دیگر معمولا متفاوت است و یا ولتاژخروجی یک منبع تغذیه از یک دستگاه به یک دستگاه دیگر متفاوت است. 

صفحه 9:
نمودار هیستوگرام , تصویری از داده ها فراهم می کند كه توسط ‎ul‏ می توان ‎aw‏ ویژگی زیر را ساده تر مشاهده کرد: 1 شکل توزیع (توزیعی که داده های ما و يا همان فرآیند از آن پیروی می 265( 2 . مکان با تمایل مرکزی توزع 202.3 پراکندگی یا گسترش توزیع 

صفحه 10:
نمودار قد افراد ترما J www.WikiPG.com ena 1.6 17 1.8 1.9 2.0 2.1 25 20 فراوانی 10 

صفحه 11:
: ۳ Histogram with Special Causes Negatively Skewed ‎USL‏ وا ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎Bimodal Histogram (May also be polymodal) Truncated Histogram (After 100% inspection) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 12:
در زمان رسم نمودار هيستوكرام توجه به جند نكته لازم است. وقتى داده ها به صورت عددى هستند كروه بندى آنها در دسته هايى كوجكتر مفيد خواهد بود. اين دسته بندى قانون مدوّنى ندارد اما به طور كلى بايد شرايط زير را داشته باشد: ‎٠.1‏ بين 4 تا 20 دسته استفاده كردد. در اغلب موارد که تعداد دسته ها تقريبا برابر جذر اندازه نمونه در نظر گرفته می شود محاسبات معمولا راحت تر انجام می پذیرد. ‏2. اندازه یا عرض هر دسته یکنواخت باشد. ‏3. حدپایین اولین دسته اندکی کوچکتر از کوچکترین عدد در نظر گرفته شود. ‏4 هنگامن که:مقادیز وداده های ماانستتا کم است یا زماین که مشاهدات فقط مقادیر معدودی را اختیار می کنند می توان هیستوگرام را بر اساس توزیع فراوانی داده های گروه بندی نشده تهیه نمود. 

صفحه 13:
INCHES) MEASUREME! FREQUENCY ' iy we ۱۲ ۲ ua ar an ‎LAY ABE EY |‏ زا ۲ ۷۲ 1۲ 1۲ ‎Wat Ue GY a ua‏ ‎der LAY La aL HE‏ ‎see WT WT La 1‏ ‎Wr wat HY Wn‏ ‎ar‏ زا ۲ب ی ‎we ‏از ‎1 ‎56 ‎51 ‎2 ‎.53 ‎54 ‎5 ‎.56 ‎52 ‎: ‎oo ‎. 62 51 62 3 .64 +65. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 14:
نمودار هيستوكرام با استفاده از ترم افزار ‎Excel‏ 

صفحه 15:
(Pareto Diagram) giyb jlogoi نموداری شبیه به نمودار هیستوگرام است که در آن نقص هایی که فراوانی بیشتری دارند را نشان داده و توجه ما را به سمت آنها جلب می سازد. باید توجه داشت که نمودار پارتو نقایض مهمتر را نشان نمی دهد و تنها نقایضی که بیشتر مشاهده شده ‎wo olde Ly al‏ دهد..برای رفع اين مشکل می توان از دو روش استفاده کرد: 1 استفاده از یک روش وزن دهی برای اصلاح فراوانی داده ها در اين روش نقصی که ضرر بیشتری برایمان دارد وزن بیشتری اختیار می نماید. اینگونه می توان علل نقص مهمتر را شناسایی و آنها را رفع نمود. اين روش سعی می کند که:نمودار ما را هر چه بیشتر به سمت قانون پارتو که می گوید: ((با رفع 20 درصد از مشکلات 80 درصد بهبود خواهیم داشت)) نزدیک نماید. 2 استفاده از ‎Chart) ai jm gil jlogoi‏ ۴۵۲۵۲۵ ]05)) در کنار تجزیه و تحلیل نمودار پارتو استفاده از نمودار هزینه نیز مانند روش اول سعی می کند نقصهایی که هزینه بیشتری به ما تحمیل می کند را مشخص سازد. و نقصهایی که هزینه بیشتری دارند را برای ما نمایان می کند. شکلهای زیر نمونه هایی از نمودار پارتو می باشد که به طور مرسوم استفاده می شود. 

صفحه 16:
‘Types of Document Complaints nd Quarter 2005 Types of Customer Complaints 0 

صفحه 17:
Measurement Materials Methods Environment Manpower Machines 

صفحه 18:
در ‎else‏ علل بروز مشکل واضح نیست نمودار علت و معلول می تواند ابزار مفیدی برای شناسایی علل بالقوه باشد. اين نمودار به نامهای دیگری همچون نمودار استخوان ماهی و همچنین ایشی كاوا نيز معروف است زیرا اولین بار توسط ایشی کاوا مطرح شد. 

صفحه 19:
نكته مهم در طراحى 9 ا سوم طاو اج اين است كه معمولا در اين نمودار دلايل بالقوه ايجاد مشکل بر اساس ‎5M‏ (Machine , Material , Man , Methods , Measurement) ‏و شرایط محیطی طبقه بندی می شوند‎ در میان علل نیز, دلایل مهمتر به سر ماهی نزدیکتر و دلایل کم اهمیت تر به دم ماهی نزدیکتر رسم می شوند. همچنین در هر شاخه نیز دلایل مهمتر نزدیکتر و دلایل کم اهمیت تر به دم ماهی نزدیک تر رسم می شوند 

صفحه 20:
م ۳ از: مشكل ويا معلولق كه بايةتجريه وتجليل كردد را تعريفت تيمى جهت انجام تجزيه و تحليلهاى مورد نياز تشكيل دهيد در الب موارزدجيع بهبودكينيج: عَلل بالقوه ايجاد مشكل:زا از طريق طوفان مغزى تعيين مى كند. 3 خط مركز و جعبه هاى مربوط به معلولها را رسم كنيد. 4 كره هاى علل بالقوه اصلى را تعيين و أنها را آز طريق جعبه هايى به خط مركز متصل كنيد 5 علل ممكن را ستاسابى اها ‎pou gar shea oly‏ مرحله 4 قرار دهيد. در صورت نياز كروه هاى ديكرى تعيين كنيد. 6 ترتيب علل را رتبه بندى كنيد تا آنهايى كه اثر زيادى بر روى تتفل دارتدوناسايى نتوند. مت 

صفحه 21:
یکی از نمودارهای مفید است که به منظور پی بردن به رابطه بالقوه بين دو متغیر استفاده مى شود. براى رسم اين نمودار داده ها به صورت زوجى تهيه مى شود. طريقه رسم نقاط بر روى نمودار نشان دهنده ى نوع رابطه ى ميان متغير ها مى باشد. 

صفحه 22:
در.جبورچیگه با افرایش:یک:مفیر دیگزی:بیر افرایش باند هجیستگی میب بین دو متغیر برقرار است و در صورتیکه با افزایش یکی, دیگری کاهش یابد. همبستگی بین دو متغیر منفی خواهد بود. چنانچه رابطه غير خطى بين دو متغير برقرار باشد همبستكى خطى انها صفر خواهد بود. همچنین چنانچه رابطه بين دو متغير کاملا خطی باشد بسته به شیب نمودار كه مثيت است اسست يا منقى» ضريب هميستكى 1 ويا لآ خواهد بود. با مشاهده شکل نمودار پراکندگی نمی توان به طور قطعی در مورد وجود و یا عدم وجود رابطه میان دو متغیر اظهار نظر کرد. به عبارت دیگر نمودار پراکندگی ارتباطی را میان دو متفیر نشان دهد , آن دو متفیر ممکن است با یکدیگر واقعا همبستگی داشته باشند و همچنین ممکن است که هیچ نوع رابطه ای میان بین آنها نباشد. و هر دو تحت تاثیر عامل سومى افراتش با کاهش تافته‌باشند. بیان ابن توجهة نه اين. نكية لازم ات که همبستگی حتماً علیت: را بة همراه ندارد 

صفحه 23:
High-negative No-correlation 

صفحه 24:
Curva francesa 

صفحه 25:
بگنار روش های گنبرن: قرایبمرو جینببولند. جهت:جلژگیری ازبتزلید مداد زیادی محضول تعیوب تجودان‌های کتعزل:هسسند: همچنین از نمودار های کنترل برای تخمین پارمترهای یک فرایند نیز می توان استفاده نمود. نمودار متشکل از خط مرکز, حد کنترل بالا و حد کنترل پایین می باشد که در هر مرجله تعويه گیوی آمازه ای بر اساین تانج,جدست ‎axulay onal‏ شده و روی نمودار رسم می شود. آگر این:تقطه پین:جو حدود کنترل بالا و پایین باشد: فرانتد تجت كتتزل:است و در غیر اینصورت فرایند خارج از کنترل است. همچتین سکن است‌تمامی نقاط.بین: جدود کنترلباشنتد ننانیهبچهت؛وجود روند غیر تصادفی میان نقاطء فرایند خارج از کنترل تشخیص داده شود به همین جهت در این روش قوانینی به صورت توافقی تعیین شده تا تمودارهای کتترلشتیه يه كديكر يود وهازمترهاى تخميني از این :روت يكسان باشند 

صفحه 26:
Counting Above/ Below Median Kuns Down Runs v u ‏ی 11 هه‎ a Za ‏ل ال‎ ee | ae ae iene > ees eS se a 3 ‏او لا‎ uu op ‏لا‎ ep ‏لا‎ 8 D (8 runs) 

صفحه 27:
Upper Control Limit Average Lower Control Limit Time Variable 

صفحه 28:
Time — 8 5 10 11 12 13 14 15 1 1 22 29 24 5 W Cd i 6 ۲2 UO ۲ = Cd = 6 O 

صفحه 29:
کنترل آماری فرایند 

صفحه 30:
core cavemen ‏عمف‎ ‏مويه‎ ‎cauese eaneave> eaves caren caves capes 0 capes ‏قي‎ ‎caves aot of = Gere 6 ادها eb production oulp 

صفحه 31:
Control charts Example of an Attribute vee ta 

صفحه 32:
Control charts Example of a variable control 

صفحه 33:
این نمودار تصویری از محصول است که کلیه نمادهای مورد نظر را نشان می دهد. با رسم چنین نموداری می توان محل یا محلهای ایجاد عیب را بر روی محصول مشخص و با تجزیه و تحلیل آنها اطلاعات مفیدی در مورد علل بالقوه ايجاد آنها كسب كرد. در اين روش ۳ نقشه فنى از زاويه ى مناسبى تهيه و در اختيار كنترل كر قرار مى كيرد و از خواسته مى شود تا محل هايى كه بعد از تولید دارای نقص هستند را مشخص سازد. به کمک این نمودار پراکندگی نقصها مشخص شده و پس از أن بايد علت نقصهای ایجاد شده را پیدا کرده و آنها را رفع کنیم. 

صفحه 34:


صفحه 35:
9 w/t lov} el ure of lp 

صفحه 36:


صفحه 37:
Flowchart Symbols Ore step ta he provesy; te vey b writed kotk he box. Dowdy, ody oe arrow wper ot oP te box. Drevin oP Pow Prow owe vey or cbobirs & wher ‎vor rows‏ ما سمل سا نا میت ساوسو و من لس ول سح سوه ۲ب یج تا موق تا ‎weer oP fe corn, pooh oor showy‏ ‎the queries. (Pou ke mowers ow " yoo” od“ w.”)‏ ‎ ‎Dek or wrt ‎Like coher pare or carter Plucker. The rawr syobol va te cher pare kekoctow tet her Pow cockney here, ‎27 Tn or art L ‏ل‎ 0 ‎start oad eed port‏ و( ماو عطق ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 38:
بهترین روشهای فعلی 

صفحه 39:
On ee eee ‏و01‎ 200 نمودار علت و معلول به وسیله پرفسور «5ااره 0 ‎Fel eer ear nC eR oA PS] Pag Pe IC PaN FPO Ue op ORCC ty‏ 000000 وأزاكن در نابستان 1167 با طرح و شكلى كه شبيه يك ماهى بود ساخته ل ا ل ل ‎ie Sone‏ [0 ncayer ۱ ce eget err Pein orca Ee. Saea ree oe eee Keg ‏نمودار اولین بار توسط پرفسور «ایشی کاوا» مطرح گردید و آزطرفی دیگر شکل آن‎ Per an ak Bela APN died ‏شبيه استخوا نم اسكلت ماهى اسث كه مشكل»‎ ‎et‏ 007000 دكتر ۱ عنوان ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ca ‏سودمند‎ ae ‎ ‎ ‏ند ‎ae‏ إين نمودار به ع ‎eee‏ ۳2 در ‎gd Ericson) Guise one‏ 

صفحه 40:
اة eee eer ei oe ial ۱ ae eee e.) Setar ed OR tea Pad * رسم آن کار چندان ساده ای نیست و حتی با اطمینان می توان گفت که موفقیت درحل یک مسأله. موفقیت در 

صفحه 41:
ساختار كلي نمودار علت و معلول» به شرح زیر است: (شکل 4) 

صفحه 42:
* مرحله اول: مشخص ساختن معلول با مشخصه کیفی ۴ معلول . همان عیب یا نقصی است که به عنوان هدف بهسازی مطرح شده است و به یکی از دسته های زیر تعلق دارد: کیفیت: تعداد محصولات معیوب عیوب محصولات تعداد اشتباهات. اندازه محصول» وزن. ضخامت و.. هزینه: مصرف برق. آب. گاز مواداولیه. دوباره کاری هاء انبار ضمانت اگارانتی و... کار آیی: زمان بازرسی. ساعت كان زمان تعمیرات و ایمنی: تکرار حوادش.... روحیه اانگیزه: غیبت کارکنان. وجدان کاری. تعهد کاری. تخصص, مشارکت در کار... زمان تحویل: بارگیری. بسته بندی؛ کالاهای برگشتی و.. 

صفحه 43:
* مرحله دوم: رسم استخوان یک محور باریک و بلند را از چپ به راست به طرف مستطیل مرحله اول رسم کنید. 

صفحه 44:
* مرحله سوم: رسم استخوانهای بزرگ؛ این استخوانهاء علتها و عوامل اصلی هستند که می توان آنها را به صورت زیر طبقه بندی کرد: ۱ - عوامل مربوط به انسانها ‏ ۲- عوامل ماشینی؛ ۳ - عوامل مربوط به مواداولیه: ۴ - عوامل مربوط به روش کار 1 ۱- عوامل مکانی؛ ۲ - عوامل سیستمی و برنامه ها؛ ۳ - عوامل انسانی - کارکنان؛ ۴- عوامل سیاستگذاری و خط مشی سازمان ۱-محیط؛ ۲- تامین کنندگان( تهیه کنندگان)؛ ۳ - سیستم؛ ۴ - مهارتها ۷-وسائل فیزیکی 

صفحه 45:
در بسیاری از موارد . با توجه به نوع مشکل. از ترکیبی از تکنیک های اشاره شده استفاده می شود. * استخوانهای بزرگ را به صورت پیکان مورب از سمت چپ شکل به طرف استخوان پشت رسم کنید. هریک از استخوانهای بزرگ ۰ معرف ‎Ky‏ دسته از علتها هستند. 

صفحه 46:
مراحل رسم يك نمودار علت و معلول مرحله جهارم: بس از تعيين علتها و عوامل اصلی با استفاده از تکنیک های اعلام شده نوبت به شناسایی عاملهای موّثر و جزئی تر است. برای این کار. استخوان بزرگ را به استخوانهای فرعی (استخوان متوسط) و استخوان متوسط را مجدداً به استخوانهای فرعی دیگر استخواهای کوچک) و به همین ترتیب استخوانهای مویی تقسیم بندی می استخوانهای معرف سلسله مراتب علتهای موّثر در بروز معلول يا عيب هستند. ذکر اين نکته مهم است که سلسله مراتب علتها را انقدر ید که بتوان مستقیماً درمورد رفع آنها راه حل را اجرا کرد و نیز در پاره آی از موارد علتهای ريشه ای و بنیادی در دو با چند استخوان مویی از زیر استخوان متوسط تکرار می شوند. رابطه علت و معلول به گونه ای است که علت یک معلول خود می تواند معلول علتهای دیگر باشد. 

صفحه 47:
۱9۳ 9 cule jfogoi Ky pw, Jol yo مرحله پنجم: علتها را مورد بررسی مجدد قرار دهید تا هیچ عاملی فراموش نشده باشد. ‎ale po‏ ششم: موّثرترین و مهمترین «علت» با «علتها» را از میان سایر عوامل انتخاب کرده و آن را در یک شکل بیضی قرار دهید تا نسبت به سایر علتها مشخص شود. ‏مرحله هفتم: کلیه اطلاعات ضروری روی نمودار ثبت گردد ؛ به طورکلی رسم نمودارها بدون ثبت اطلاعات فاقد هویت و ارزش است. اطلاعات ضروری یک نمودار همانند اطلاعات شناسنامه ای یک شخص است؛ بعنی هر نمودار باید حداقل دارای عنوان» شماره. تاریخ. مکان و نام شخص با گروه تهیه کننده باشد. 

صفحه 48:
۱ براى رسم نمودار ایجاد طوفان ا ا غالباً روش انتخابى شامل ايجاد طوفان فكرى (8008/4100) 60 در یک گروه متشکل ازسرپرستان. نمایندگان و کارشناسان قسمتهای مختلف و افرادی است که بالقوه با آن مشکل ارتباط دارند. کار رسم نمودار باید توسط رهبر گروه یا شخص باتجربه ای انجام شود که بتواند جلسه طوفان فکری را هدایت کند. در چنین جلسه ای. هدف. فعال کردن ذهن هریک از اعضای گروه درجهت ارائه راه حل برای مشکلات با ارائه پیشنهاد برای بهبود کار است. موضوع یا مشکل. باید از قبل تعیین شده باشد و همه اعضا نيز بايد اظهارنظر 

صفحه 49:
۱ - هیچ نظری نباید موردانتقاد قرار گیرد؛ ۲ - همه نظرات بايد بر روی تابلو به طوری نوشته شود که همه ۳ - همه باید بر روی طرح موضوع یا مشکل تعیین شده. اتفاق نظر داشته باشند؛ ۴ - برروی تابلو باید جملات. براساس کلمات گوینده نوشته و از قطع کلام گوینده اجتناب شود؛ ۵ - علتها را در قالب عبارات موجز و خلاصه بیان کنید؛ ۶ - علتهای احتمالی موثر کشف شده را با استفاده از تکنیک های به کار برده شده در تعیین عوامل اصلی دسته بندی کنید؛ ۷ - برای تعیین سلسله مراتب علتها از تکنیک «001/۷» یا "چرا؟ چرا؟" استفاده شود؛ 

صفحه 50:
‎A‏ - تمامی علتهای احتمالی موّثر در ایجاد مشکل را بر روی نمودار علت - معلول قرار دهید. علتها را به ترتیب درجه نزدیکی در ایجاد مسأله بر روی استخوانهای بزرگ, متوسط. کوچک. مویی و... نمودار علت و معلول نمایش دهید. . ‏9 - علتهاى احتمالى مؤثر در بروز مشکل را برای درک کامل مسأله موردبررسی قرار دهید تا هیچ علتی فراموش نشده باشد. ‏۰ - تمامی علتهای احتمالی واردشده روی نمودار علت - معلول را براساس دانش فنی و تجربه کارشناسان مورد بررسی قرار دهید و آنهایی را که به نظر می رسد تأثیرات بیشتری روی معلول دارند؛ یعنی آن دسته از علتهایی که باید به جمع آوری اطلاعات درموردشان پرداخت. از بقیه ۱ - علتبهای واقعی را نه براساس حدس و گمان بلکه براساس مستندات واقعی ومدارک صحیح و دقیق (آمار و اطلاعات) شناسایی کنید؛ ‏۲ - تحقیق کنید که آیا ‎Ga‏ از علتها و معلولها همبستگی وجود دارد؟ به بررسی رابطه بین علتها نیز بپردازید؛ 1 ‏۳ - موّثرترین و مهمترین علت یا علتهایی را که درصدد حذف آنها هستید انتخاب کنید. 

صفحه 51:
۱9 er ne pee بهو طسورخلاصه. کاربرد این نمودار را می توان در ۵ مورد زیر دسته بندی کرد: ۱- ابزار موّثری است که اجازه می دهد به آسانی ارتباط بين عوامل موردمطالعه در یک فرایند دیده شود؛ ۲- در مواقعی که علل بروز مشکل, واضح نیست. این نمودار ابزار مفیدی برای شناسایی علل بالقوه است؛ ۳- ابزار سودمندی برای استفاده در جلسات طوفان فکری با میزگرد انديشه هاست؛ ۴- ابزاری است برای تعیین ريشه های اصلی در مسائل پیچیده و يا زاين نمودارء ايده های مختلف افراد را که برای کشف علل ایجاد مشکل و اجرای طرح بهسازی (69/۲1,6200) ابراز شده آند . می تون به خوبی بیان کرد. 

صفحه 52:
ار تباط نمودار «پار تو» و «علت و معلول» در بسیاری از موارد برای حل یک مشکل از چند ابزار هفتگانه عالی استفاده می شود و ترکیب روشهای مختلف کنترل کیفیت به حل بسیاری از مسائل کمک می کند. ازجمله ترکیب دو ابزار نمودار «پارتو» و نمودار «علت و معلول» درعمل برای حل مسائل و مشکلات کیفی بسیار سودمند است. پس از رسم یک نمودار «پارتو» علت یا علل واقعی بروز مشکل شناسایی می شوند و در صورتی که نمودار پارتو را از چند بعد هزینه. زمان و اطلاعات موجود رسم کنیسسم می توان علت با مشکل اصلی را تعیین کرد که درواقع طی اولین مرحله در رسم نمودار علت و معلول است. در خاتمه و پس از تعیین مو ثرترین علتها و حذف آنها رسم یک نمودار «پارتوی» دیگر به ما نشان می دهد که چقدر در بهسازی و حل مشکل موفق بوده ایم. 

صفحه 53:


صفحه 54:


صفحه 55:
1- نداشتن آموزش پرسنل ©- کمبود نیروی السانی ©- كمبود حقوق و دستمزد © طولانى بودن مسير بازديد © صدور كليه مجوزها از سوى ....... ©- كمبود تعداد جلسات 2 عدم حضور متقاضی در بازدید از محل ‎OB‏ سرگردانی ارباب رجوع ‎pte‏ توانایی هزینه های مصوب دولتی توسط متقاضی 0 ندادن اختیارات به ادارات تابعه جهت بازدید 

صفحه 56:
ليست بارش افكار راه حلها و اولويت بندي 1-كذاشتن دوره آموزشى براى ‎IS MNS‏ ©- استخدام نيروى متخصص مرتبط با شغل © افزايش اعتبارات جارى جهت بالا بردن دستمزد ها ‎-P‏ صدور مجوز از طريق اداره متولى © افزايش تعداد جلسات صدور مجوز © بايين آوردن مبالغ تعرفه دولتى 2 نصب تابلو هاى هدايت شونده © اعزام نماينده ادارات تابعه بجاى نماينده . از محل 

صفحه 57:


صفحه 58:
dap dap 0 0 درصد تجمعی RD نمودار پارتو عولمل موثر بر طولانی شدن, زمان, فرلیند صدور مجوز تباث ليمممععه» » 5-99 درجه لهمیت تجهیزات و لمكانات قولنين و مقررلت ‏ روش لنجام کار نيروى لنسانى عولمل موثر 

صفحه 59:
تمرين © با تكنيك عارضه يابي نظام كراي عناصر هفتگانه ي سازمان 

صفحه 60:
ارزش کار ازبعد ‎ie‏ روش اجرابي مناسب وجوددارد؟ فني مشخص شده است؟ هدف گذاري \ ‎le‏ جرد لستورالسلهای منسب وجود درد 0 تهیزات استنداد وجوددار] ارزش كار ازبعد. 1 ۱ 1 ‎«(Saag‏ مدفكتاري روشها کنتول کیفیت وجودداد! ۱ ‎on ila aia wpiapccey, ۱‏ ‏ال \ ‏سس رس ۱ ‎= 0# ‎ ‏/ آیرو زاین | وظایف واحدهاي / كافي وجوددارد؟ 7 مشاغل مرتبط با فعالیت در ‎gia! 9‏ مشخص است: ۱ حوزه جرا وعدبر بت جوددارد » 8 آموزش ومهارت ‏ / ( معلول / ‎[js Ses‏ وظایف ومسئولیتها / ‏آموزش ومهارت کافي / ماختبارات مشخص ‏اجرابي ‎aceet‏ ومد یرت وحوددارد:/۱ ‎ee acini?‏ - ‏4 ساختار كلي افراد مشاغل ‏ارتباطات فرايندي مناسب بین واحدها ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 

صفحه 61:
ددع ام ع به ‎seele‏ 0 ن که شر يده ست!؟ Oo vot bok where pou Pel, bathe po astoved 

صفحه 62:


ی ک ن ک ف ت هف ی ت روش رل ت دانشگاه بقیه الله (عج) گروه مدیریت تحقیقات و فناوری سالمت دکتر عبدالرضا بابامحمودی این هفت روش کمک می کنند تا: انحرافات با دلیل را شناسایی کنیم. از مناسب بودن طراحی اطمینان حاصل کنیم. انحرافات و اشکاالت مهمتر را شناسایی و بر روی بهبود فرآیند از طریق رفع مشکالت مهمتر تمرکز نماییم. مکان های تمرکز نقص در محصول را پیدا کرده و برای رفع آنها تالش کنیم. وابستگی میان علل بروز خطا در فرآیند را تشخیص داده و عامل اصلی انحراف را از بین ببریم. ابزار هفت گانه جدید هستند که عبارتند از: .1  .2  .3  .4  .5  .6  .7  برگه کنترل هیستوگرام نمودار پارتو نمودار علت و معلول نمودار تمرکز نقصها نمودار پراکندگی نمودار کنترل برگه کنترلCheck List در مراحل اولیه کنترل کیفیتآماری غالبا جمع آوری اطالعات عملیاتی درباره فرآیند مورد مطالعه ضروری خواهد بود .در این گونه موارد برگه کنترل یکی از ابزار های مفیدی است که می توان استفاده نمود. نکته حائز اهمیت در زمان طراحی برگه کنترل نوع داده هایی است که باید جمع آوری گردد .شماره قطعه یا عملیات ،تاریخ ،تحلیل گر، و هرگونه اطالعات دیگر به گونه ای در تعیین علل عملکردنامطلوب نقش داشته باشد باید در نظر گرفته شود. اگر برگه کنترل اساس و پایه ی محاسبات بعدی محسوب می شود و یا اگر از آن برای وارد کردن داده ها به رایانه استفاده می کنیم، باید قبل از جمع آوری داده ای از مناسب بودن ساختار برگه کنترل اطمینان حاصل نماییم. برگه کنترل بسته به شرایط کار و اطالعات ورودی می تواند ظاهر متفاوتی داشته باشد Check List نمونه برگه کنترل در Excel نمودار هیستوگرام هیچ گاه دو محصول تولید شده در یک فرآیند به علت وجود تغییرات اجتناب ناپذیر یکسان نمی باشند .به عنوان مثال محتوی یک شیشه نوشابه نسبت به شیشه دیگر معموال متفاوت است و یا ولتاژخروجی یک منبع تغذیه از یک دستگاه به یک دستگاه دیگر متفاوت است. نمودار هیستوگرام ، تصویری از داده ها فراهم می کند که توسط آن می توان سه ویژگی زیر را ساده تر مشاهده کرد: شکل توزیع (توزیعی که داده های ما و .1  یا همان فرآیند از آن پیروی می کند) مکان یا تمایل مرکزی توزیع .2  پراکندگی یا گسترش توزیع .3  نمودار هیستوگرام قد افراد در مقیاس متر Histogram در زمان رسم نمودار هیستوگرام توجه به چند نکته الزم است .وقتی داده ها به صورت عددی هستند گروه بندی آنها در دسته هایی کوچکتر مفید خواهد بود .این دسته بندی قانون مدّونی ندارد اما به طور کلی باید شرایط زیر را داشته باشد: بین 4تا 20دسته استفاده گردد .در اغلب موارد که تعداد دسته .1 ها تقریبا برابر جذر اندازه نمونه در نظر گرفتjjه می شjjود محاسjjبات معموال راحت تر انجام می پذیرد. اندازه یا عرض هر دسته یکنواخت باشد. .2 حد پایین اولین دسته اندکی کوچکتر از کوچکjترین عjدد در نظjر .3 گرفته شود. .4هنگjjامی کjjه مقjjادیر و داده هjjای مjjا نسjjبتا کم اسjjت یjjا زمانی کjjه مشjjاهدات فقjjط مقjjادیر معjjدودی را اختیjjار می کنند می توان هیستوگرام را بر اساس توزیjjع فjjراوانی داده های گروه بندی نشده تهیه نمود. Histogram نمودار هیستوگرام با استفاده از نرم افزار ‏Excel نمودار پارتو ()Pareto Diagram نموداری شبیه به نمودار هیستوگرام است که در آن نقص هایی که فراوانی بیشتری دارند را نشان داده و توجه ما را به سمت آنها جلب می سازد .باید توجه داشت که نمودار پارتو نقایص مهمتر را نشان نمی دهد و تنها نقایصی که بیشتر مشاهده شده اند را نشان می دهد .برای رفع این مشکل می توان از دو روش استفاده کرد: استفاده از یک روش وزن دهی برای اصالح فراوانی داده ها .1  در این روش نقصی که ضرر بیشتری برایمان دارد وزن بیشتری اختیار می نماید .اینگونه می توان علل نقص مهمتر را شناسایی و آنها را رفع نمود. این روش سعی می کند که نمودار ما را هر چه بیشتر به سمت قانون پارتو که می گوید; ((با رفع 20درصد از مشکالت 80درصد بهبود خواهیم داشت)) نزدیک نماید. استفاده از نمودار پارتو هزینه ( )Cost Pareto Chartدر کنار .2  تجزیه و تحلیل نمودار پارتو استفاده از نمودار هزینه نیز مانند روش اول سعی می کند نقصهایی که هزینه بیشتری به ما تحمیل می کند را مشخص سازد .و نقصهایی که هزینه بیشتری دارند را برای ما نمایان می کند. شکلهای زیر نمونه هایی از نمودار پارتو می باشد که به طور مرسوم استفاده می شود. نمودار پارتو نمودار علت و معلول نمودار علت و معلول مفید در کنترل کیفیت بیانگر علل بالقوه در مواقعی علل بروز مشکل واضح نیست نمودار علت و معلول می تواند ابزار مفیدی برای شناسایی علل بالقوه باشد. این نمودار به نامهای دیگری همچون نمودار استخوان ماهی و همچنین ایشی کاوا نیز معروف است زیرا اولین بار توسط ایشی کاوا مطرح شد. نکته مهم در طراحی نمودار علت و معلول این است که معموال در این نمودار دالیل بالقوه ایجاد مشکل بر اساس 5M ‏ (Machine , Material , Man , Methods , )Measurement و شرایط محیطی طبقه بندی می شوند در میان علل نیز ،دالیل مهمتر به سر ماهی نزدیکتر و دالیل کم اهمیت تر به دم ماهی نزدیکتر رسم می شوند. همچنین در هر شاخه نیز دالیل مهمتر نزدیکتر و دالیل کم اهمیت تر به دم ماهی نزدیک تر رسم می شوند مراحل مورد نیاز برای تهیه یک نمودار علت و معلول عبارتند از: مشکل و یا معلولی که باید تجزیه و تحلیل گردد را .1  تعریف کنید. تیمی جهت انجام تجزیه و تحلیلهای مورد نیاز .2  تشکیل دهید .در اغلب موارد تیم بهبود کیفیت علل بالقوه ایجاد مشکل را از طریق طوفان مغزی تعیین می کند. خط مرکز و جعبه های مربوط به معلولها را رسم .3  کنید. گره های علل بالقوه اصلی را تعیین و آنها را از .4  طریق جعبه هایی به خط مرکز متصل کنید. علل ممکن را شناسایی و آنها را در گروه های تعین .5  شده در مرحله 4قرار دهید .در صورت نیاز گروه های دیگری تعیین کنید. ترتیب علل را رتبه بندی کنید تا آنهایی که اثر زیادی .6  بر روی مشکل دارند شناسایی شوند. ()Scatter Diagram نمودار پراکندگی یکی از نمودارهای مفید است که به منظور پی بردن به رابطه بالقوه بین دو متغیر استفاده می شود .برای رسم این نمودار داده ها به صورت زوجی تهیه می شود .طریقه رسم نقاط بر روی نمودار نشان دهنده ی نوع رابطه ی میان متغیر ها می باشد. نمودار پراکندگی در صورتیکه با افزایش یک متغیر دیگری نیز افزایش یابد همبستگی مثبت بین دو متغیر برقرار است و در صورتیکه با افزایش یکی، دیگری کاهش یابد ،همبستگی بین دو متغیر منفی خواهد بود. چنانچه رابطه غیر خطی بین دو متغیر برقرار باشد همبستگی خطی انها صفر خواهد بود. همچنین چنانچه رابطه بین دو متغیر کامال خطی باشد بسته به شیب نمودار که مثبت است است یا منفی ،ضریب همبستگی 1و یا -1خواهد بود. با مشاهده شکل نمودار پراکندگی نمی توان به طور قطعی در مورد وجود و یا عدم وجود رابطه میان دو متغیر اظهار نظر کرد .به عبارت دیگر اگر نمودار پراکندگی ارتباطی را میان دو متغیر نشان دهد ،آن دو متغیر ممکن است با یکدیگر واقعا همبستگی داشته باشند و همچنین ممکن است که هیچ نوع رابطه ای میان بین آنها نباشد .و هر دو تحت تاثیر عامل سومی افزایش یا کاهش یافته باشند .بنابر این توجه به این نکته الزم است که همبستگی حتما علیت را به همراه ندارد Scatter Diagram Scatter Diagram Curva francesa نمودارهای کنترل یکی از روش های کنترل فرایند در حین تولید جهت جلوگیری از تولید تعداد زیادی محصول معیوب نمودارهای کنترل هستند. همچنین از نمودار های کنترل برای تخمین پارمترهای یک فرایند نیز می توان استفاده نمود. نمودار متشکل از خط مرکز ،حد کنترل باال و حد کنترل پایین می باشد که در هر مرحله نمونه گیری آماره ای بر اساس نتایج بدست آمده محاسبه شده و روی نمودار رسم می شود. اگر این نقطه بین دو حدود کنترل باال و پایین باشد فرایند تحت کنترل است و در غیر اینصورت فرایند خارج از کنترل است. همچنین ممکن است تمامی نقاط بین حدود کنترل باشند اما به جهت وجود روند غیر تصادفی میان نقاط ،فرایند خارج از کنترل تشخیص داده شود. به همین جهت در این روش قوانینی به صورت توافقی تعیین شده تا نمودارهای کنترل شبیه به یکدیگر بوده و پارمترهای تخمینی از این روش یکسان باشند Control Charts کنترل آماری فرایند نمودار pباحدود متغیر برای نرخ تکمیل غربالگری بر حسب شهرستان 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 01/02/03 02/02/03 03/02/03 04/02/03 05/02/03 06/02/03 07/02/03 08/02/03 09/02/03 10/02/03 11/02/03 12/02/03 13/02/03 14/02/03 15/02/03 16/02/03 17/02/03 18/02/03 19/02/03 20/02/03 21/02/03 22/02/03 23/02/03 24/02/03 25/02/03 26/02/03 27/02/03 28/02/03 Graphs Feb product ion out put Out put % Average Control charts Example of an Attribute control chart Control charts Example of a variable control chart Mo v i n g Ra n g e Va ri a b l e Co n t ro l Ch a rt Pro ce ss ESPC coating Ch a ra ct e ri st i c Oven temperature Up p e r Sp e c: 185.0 L o we r Sp e c X Ba r 181 R Ba r (Su b -g ro u p Sa m p l i n g ) UCL R 175.0 Up p e r Co n t ro l L i m i t Fre q u e n cy L o we r Co n t ro l L i m i t 60Pi e ce Ca p a b i l i t y St u d y 190 188 186 UCL USL 2 184 X b ar 182 3 180 xb a r 178 L CL 176 L SL 174 4& 5 172 1 R b ar 170 15.0 10.0 5.0 0.0 X1 X2 X3 X4 X5 X bar R Op Ti m e Da t e UCL 182 182.5 176.0 183.5 183.0 183.0 184.0 183.0 184.0 183.5 176.0 176.0 176.0 182.0 176.0 178.0 176.0 186.0 187.0 182.0 176 182.0 183.5 184.5 184.0 183.5 184.0 183.0 186.0 184.5 183.0 183.0 176.0 176.0 176.0 175.0 176.0 185.0 186.0 176.0 176.0 183.0 184.0 183.5 184.0 182.5 182.0 176.5 184.5 172.0 183.5 176 176.0 184.0 182.5 182.5 180.0 180.0 182.0 184.0 184.0 184.0 183.0 183.0 176.0 175.0 174.0 183.0 183.0 186.0 183.5 182.0 182.0 183.0 176.0 183.5 184.0 183.5 183.0 183.0 170.0 176.0 183.0 176.0 183.0 176.0 176.0 183.5 182.5 182.0 183.0 173.5 176.0 180.3 180.3 183.3 178.5 181.2 183.3 182.7 180.5 183.5 171.8 178.5 178.0 180.2 181.2 183.5 183.2 182.2 182.7 182.7 184.7 184.0 181.0 180.7 178.3 178.0 175.7 175.7 178.3 184.7 186.3 180.5 7.0 7.0 1.0 7.5 8.0 1.5 1.5 6.5 1.5 3.5 7.5 6.0 6.5 8.0 2.0 1.5 3.5 4.0 1.0 2.0 1.0 8.0 7.0 7.0 6.0 1.0 4.0 7.0 3.0 1.0 R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc R.Mc 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 5/4 Cp 0.61 Cp k 0.51 NEW CAL CUL ATED L IMITS X bar 180.823 R Ba r 4.6094 UCL X 185.524 L CL X 176.121 UCL R 30.089 Si g m a 2.7274 7.5 5/4 نمودار تمرکز نقصها این نمودار تصویری از محصول است که کلیه نمادهای مورد نظر را نشان می دهد .با رسم چنین نموداری می توان محل یا محلهای ایجاد عیب را بر روی محصول مشخص و با تجزیه و تحلیل آنها اطالعات مفیدی در مورد علل بالقوه ایجاد آنها کسب کرد .در این روش نقشه فنی از زاویه ی مناسبی تهیه و در اختیار کنترل گر قرار می گیرد و از خواسته می شود تا محل هایی که بعد از تولید دارای نقص هستند را مشخص سازد. به کمک این نمودار پراکندگی نقصها مشخص شده و پس از آن باید علت نقصهای ایجاد شده را پیدا کرده و آنها را رفع کنیم. Flowchart ساده ترین شکل روندنما Flowchart Symbols One step in the process; the step is written inside the box. Usually, only one arrow goes out of the box. Direction of flow from one step or decision to another. Decision based on a question. The question is written in the diamond. More than one arrow goes out of the diamond, each one showing the direction the process takes for a given answer to the question. (Often the answers are “ yes” and “ no.”) Delay or wait Link to another page or another flowchart. The same symbol on the other page indicates that the flow continues there. Input or output Document Alternate symbols for start and end points بهترین روشهای فعلی تاريخچه نمودار استخوان ماهي ()FISH BONE ‏ ‏ ‏ اولين نمودار علت و معلول به وسيله پرفسور «كاآرو ايشي كاوا» از دانشگاه توكيو هنگام تدريس چگونگي تجزيه عوامل مختلف و ارتباط آنها با يكديگر به مهندسان كارخانه كاوازاكي در تابستان 1943با طرح و شكلي كه شبيه يك ماهي بود ساخته شد .نمودار علت و معلول از زمره روشهايي است كه از ژاپن سرچشمه گرفته و براي بهبود كيفيت به كار رفته است. اين نمودار بعدًا به كشورهاي ديگر نيز برده شــده است و گاهي آن را نمودار «ايشي كــــاوا» يا نمودار استخوان ماهي ( )FISH BONEنيز مي گويند؛ چرا كه اين نمودار اولين بار توسط پرفسور «ايشي كاوا» مطرح گرديد و ازطرفي ديگر شكل آن شبيه استخوان اسكلت ماهي است كه مشكل ،عيب يا معلول در سر آن قرار گرفته است. سپس اين نمودار به وسيله دكتر «ادوارد دمينگ» به عنوان ابزاري سودمند براي بهبود كيفيت به كار برده شد .او مديريت كيفيت فراگير را پس از جنگ جهاني دوم در ژاپن آموزش داد و «ايشي كاوا» و «دمينگ» از اين نمودار به عنوان اولين ابزارها در فرايند مديريت كيفيت استفاده كردند. رسم نمودار علت و معلول ‏ نمودار علت و معلول ،ارتباط بين ويژگي كيفي و عوامل و فاكتورهاي مرتبط با آن را نشان مي دهد. ‏ رسم آن كار چندان ساده اي نيست و حتي با اطمينان مي توان گفت كه موفقيت درحل يك مسأله ،موفقيت در ساختن يك نمودار علت و معلول است. ساختار كلي نمودار علت و معلول ،به شرح زير است( :شكل )1 مراحل رسم يك نمودار علت و معلول مرحله اول :مشخص ساختن معلول يا مشخصه كيفي معلول ،همان عيب يا نقصي است كه به عنوان هدف بهسازي مطرح شده است و به يكي از دسته هاي زير تعلق دارد: كيفيت :تعداد محصوالت معيوب ،عيوب محصوالت ،تعداد اشتباهات ،اندازه محصول ،وزن ،ضخامت و... هزينه :مصرف برق ،آب ،گـاز ،مواداوليه ،دوباره كاري ها ،انبار ،ضمانت /گارانتي و... كارآيي :زمان بازرسي ،ساعت كار ،زمان تعميرات و... ايمني :تكرار حوادث...، روحيه/انگيزه :غيبت كاركنان ،وجدان كاري ،تعهدكاري ،تخصص ،مشاركت در كار...، زمان تحويل :بارگيري ،بسته بندي ،كاالهاي برگشتي و... مراحل رسم يك نمودار علت و معلول مرحله دوم: رسم استخوان پشت :يك محور باريك و بلند را از چپ به راست به طرف مستطيل مرحله اول رسم كنيد. مراحل رسم يك نمودار علت و معلول مرحله سوم :رسم استخوانهاي بزرگ؛ اين استخوانها ،علتها و عوامل اصلي هستند كه مي توان آنها را به صورت زير طبقه بندي كرد: تكنيك 4Mشامل: - 1عوامل مربوط به انسانها -2عوامل ماشيني؛ - 3عوامل مربوط به مواداوليه؛ - 4عوامل مربوط به روش كار تكنيك 4Pشامل: -1عوامل مكاني؛ - 2عوامل سيستمي و برنامه ها؛ - 3عوامل انساني -كاركنان؛ -4عوامل سياستگذاري و خط مشي سازمان تكنيك 4Sشامل: -1محيط؛ -2تامين كنندگان( تهيه كنندگان)؛ - 3سيستم؛ - 4مهارتها -تكنيك عارضه يابي نظام گراي عناصر هفتگانه سازمان -1هويت -2اهداف -3ساختار -4اشخاص -5مشاغل -6فرايندها -7وسائل فيزيكي  در بسياري از موارد ،با توجه به نوع مشكل ،از تركيبـــي از تكنيك هاي اشاره شده استفاده مي شود. استخوانهاي بزرگ را به صورت پيكان مورب از سمت چپ شكل به طرف استخوان پشت رسم كنيد ،هريك از استخوانهاي بزرگ ،معرف يك دسته از علتها هستند. مراحل رسم يك نمودار علت و معلول مرحله چهارم :پس از تعيين علتها و عوامل اصلي با استفاده از تكنيك هاي اعالم شده نوبت به شناسايي عاملهاي مؤثر و جزئي تر است. براي اين كار ،استخوان بزرگ را به استخوانهاي فرعي (استخوان متوسط) و استخوان متوسط را مجددًا به استخوانهاي فرعي ديگر (استخوانهاي كوچك) و به همين ترتيب استخوانهـــاي مويي تقسيم بندي مي كنيم. استخوانهاي متوسط ،كوچك و مويي معرف سلسله مراتب علتهاي مؤثر در بروز معلول يا عيب هستند .ذكر اين نكته مهم است كه سلسله مراتب علتها را آنقدر ادامه دهيد تا به علتهايي برسيد كه بتوان مستقيمًا درمورد رفع آنها راه حل را اجرا كرد و نيز در پاره اي از موارد علتهاي ريشه اي و بنيادي در دو يا چند استخوان مويي از زير استخوان متوسط تكرار مي شوند. رابطه علت و معلول به گونه اي است كه علت يك معلول خود مي تواند معلول علتهاي ديگر باشد. مراحل رسم يك نمودار علت و معلول مرحله پنجم :علتها را مورد بررسي مجدد قرار دهيد تا هيچ عاملي فراموش نشده باشد. مرحله ششم :مؤثرترين و مهمترين «علت» يا «علتها» را از ميان ساير عوامل انتخاب كرده و آن را در يك شكل بيضي قرار دهيد تا نسبت به ساير علتها مشخص شود. مرحله هفتم :كليه اطالعات ضروري روي نمودار ثبت گردد ؛ به طوركلي رسم نمودارها بدون ثبت اطالعات فاقد هويت و ارزش است. اطالعات ضروري يك نمودار همانند اطالعات شناسنامه اي يك شخص است؛ يعني هر نمودار بايد حداقل داراي عنوان ،شماره ،تاريخ، مكان و نام شخص يا گروه تهيه كننده باشد. انتخاب روش تجزيه و تحليل براي رسم نمودار ايجاد طوفان فكري ()BRAIN STORMING غالبًا روش انتخابي شامل ايجاد طوفان فكري (BRAIN )STORMINGدر يك گروه متشكل ازسرپرستان ،نمايندگان و كارشناسان قسمتهاي مختلف و افرادي است كه بالقوه با آن مشكل ارتباط دارند. كار رسم نمودار بايد توسط رهبر گروه يا شخص باتجربه اي انجام شود كه بتواند جلسه طوفان فكري را هدايت كند .در چنين جلسه اي ،هدف ،فعال كردن ذهن هريك از اعضاي گروه درجهت ارائه راه حل براي مشكالت يا ارائه پيشنهاد براي بهبود كار است. موضوع يا مشكل ،باید از قبل تعيين شده باشد و همه اعضا نیز بايد اظهارنظر كنند.  در اين روش توجه به نكات زير ضروري است: ‏ - 1هيچ نظري نبايد موردانتقاد قرار گيرد؛ - 2همه نظرات بايد بر روي تابلو به طوري نوشته شود كه همه بتوانند آن را مشاهده كنند؛ - 3همه بايد بر روي طرح موضوع يا مشكل تعيين شده ،اتفاق نظر داشته باشند؛ - 4برروي تابلو بايد جمالت ،براساس كلمات گوينده نوشته و از قطع كالم گوينده اجتناب شود؛ - 5علتها را در قالب عبارات موجز و خالصه بيان كنيد؛ - 6علتهاي احتمالي مؤثر كشف شده را با استفاده از تكنيك هاي به كار برده شده در تعيين عوامل اصلي دسته بندي كنيد؛ - 7بـراي تعيين سلسله مراتب علتها از تكنيك « »5WHYيا ”چرا؟ چرا؟“ استفاده شود؛  - 8 تمامي علتهاي احتمالي مؤثر در ايجاد مشكل را بر روي نمودار علت -معلول قرار دهيد ،علتها را به ترتيب درجه نزديكي در ايجاد مسأله بر روي استخوانهاي بزرگ، متوسط ،كوچك ،مويي و ...نمودار علت و معلول نمايش دهيد. - 9علتهاي احتمالي مؤثر در بروز مشكل را براي درك كامل مسأله موردبررسي قرار دهيد تا هيچ علتي فراموش نشده باشد. - 10تمامي علتهاي احتمالي واردشده روي نمودار علت -معلول را براساس دانش فني و تجربه كارشناسان مورد بررسي قرار دهيد و آنهايي را كه به نظر مي رسد تأثيرات بيشتري روي معلول دارند؛ يعني آن دسته از علتهايي كه بايد به جمع آوري اطالعات درموردشان پرداخت ،از بقيه متمايز كنيد. - 11علتهاي واقعي را نه براساس حدس و گمان بلكه براساس مستندات واقعي ومدارك صحيح و دقيق (آمار و اطالعات) شناسايي كنيد؛ - 12تحقيق كنيد كه آيا بين هريك از علتها و معلولها همبستگي وجود دارد؟ به بررسي رابطه بين علتها نيز بپردازيد؛ - 13مؤثرترين و مهمترين علت يا علتهايي را كه درصدد حذف آنها هستيد انتخاب كنيد. كاربرد نمودار علت و معلول به طــــورخالصه ،كاربرد اين نمودار را مي توان در 5مورد زير دسته بندي كرد: -1ابزار مؤثری است كه اجازه مي دهد به آساني ارتباط بين عوامل موردمطالعه در يك فرايند دیده شود؛ -2در مواقعي كه علل بروز مشكل ،واضح نيست ،اين نمودار ابزار مفيدي براي شناسايي علل بالقوه است؛ -3ابزار سودمندی براي استفاده در جلسات طوفان فكري يا ميزگرد انديشه هاست؛ -4ابزاري است براي تعيين ريشه هاي اصلي در مسائل پيچيده و يا حتي ساده و ابتدايي؛ -5با استفاده از اين نمودار ،ايده هاي مختلف افراد را که براي كشف علل ايجاد مشكل و اجراي طرح بهسازي ()KAIZEN ابراز شده اند ،می توان به خوبي بيان كرد. ارتباط نمودار «پارتو» و «علت و معلول» در بسياري از موارد براي حل يك مشكل از چند ابزار هفتگانه عالي استفاده مي شود و تركيب روشهاي مختلف كنترل كيفيت به حل بسياري از مسائل كمك مي كند .ازجمله تركيب دو ابزار نمودار «پارتو» و نمودار «علت و معلول» درعمل براي حل مسائل و مشكالت كيفي بسيار سودمند است. پس از رسم يك نمودار «پارتو» علت يا علل واقعي بروز مشكل شناسايي مي شوند و در صورتي كه نمودار پارتو را از چند بعد هزينه ،زمان و اطالعات موجود رسم كنيـــم مي توان علت با مشكل اصلي را تعيين كرد كه درواقع طي اولين مرحله در رسم نمودار علت و معلول است .در خاتمه و پس از تعيين مؤثرترين علتها و حذف آنها رسم يك نمودار «پارتوي» ديگر به ما نشان مي دهد كه چقدر در بهسازي و حل مشكل موفق بوده ايم. تمرين 1 نمودار استخوان ماهی روش انجام كار تاخير در واريز نمودن مبالغ مصوب دولتي محدود بودن تعداد جلسات ندادن اختيارات الزم به ادارات طوالني بودن مسيرهاي بازديد طوالني شدن زمان ....صدور مجوز در نبودن اتوماسيون عدم حضور متقاضي در زمان بازديد كمبود وسيله نقليه جهت بازديد تاخير در تشكيل جلسات .........صدور كليه مجوز ها از سوي سرگرداني ارباب رجوع ..........عدم صراحت قانون در ......تغيير سريع قوانين حاكم بر آگاه نبودن متقاضي از قوانين طوالني بودن زمان تعهد ثبتي در دفاتر اسناد رسمي قوانين اداري تجهيزات و امكانات نقص فني وسايل نقليه عدم تشويق كاركنان فعال انجام كارهاي مربوط به چند پست توسط يك نفر ........كمبود متخصص /كارشناس نيروي انساني ليست بارش افكار راه حل‌ها و اولويت بندي عنوان علل -مشکالت -1 نداشتن آموزش پرسنل -2 کمبود نيروی انسانی -3 کمبود حقوق و دستمزد -4 طوالنی بودن مسير بازديد -5 صدور کليه مجوزها از سوی ....... -6 کمبود تعداد جلسات -7 عدم حضور متقاضی در بازديد از محل -8 سرگردانی ارباب رجوع -9عدم توانايی هزينه های مصوب دولتی توسط متقاضی -10ندادن اختيارات به ادارات تابعه جهت بازديد ليست بارش افكار راه حل‌ها و اولويت بندي عنوان علل -راهکارها -1گذاشتن دوره آموزشی برای کار گزار -2استخدام نيروی متخصص مرتبط با شغل -3افزايش اعتبارات جاری جهت باال بردن دستمزد ها -4صدور مجوز از طريق اداره متولی -5افزايش تعداد جلسات صدور مجوز -6پايين آوردن مبالغ تعرفه دولتی -7نصب تابلو های هدايت شونده -8اعزام نماينده ادارات تابعه بجای نماينده ........جهت بازديد از محل  .....................جدول درصد دهي به علل فرايند طوالني شدن صدور مجوز علل آقاي الف نیروی انسانی 30 روش انجام کار 20 قوانین و مقررات 32 تجهیزات و امکانات 18 جمع كل 100 خانم ب 40 30 10 20 100 آقاي ج آقاي د ميانگين 40 42.5 30 40 30 5 10 5 10 60 10 0 100 14.25 13.25 100 نمودار پارتو عوامل مؤثر بر طوالنی شدن زمان فرایند صدور مجوز ................................ 42.5 120 100 40 100 35 30 86.75 درصد تجمعی 30 72.5 25 60 40 13.25 20 14.25 42.5 15 10 20 5 0 0 تجهیزات و امکانات قوانین و مقررات روش انجام کار عوامل موثر نیروی انسانی درجه اهمیت 80 45 تمرين 2 با تكنيك عارضه يابي نظام گراي عناصر هفتگانه ي سازمان تمرين 2 زير سيستم فرهنگي علل هويت ارزش كار ازبعد فني مشخص شده است؟ ارزش كار ازبعد اقتصادي مشخص است؟ فرهنگ كار درست نهادينه شده؟ اهداف هدفگذاري بلند مدت وجود دارد؟ دستورالعملها ي مناسب وجود دارد ؟ روشها ي مديريت پروژه وجوددارد؟ مديريت پروژه وجوددارد؟ ارتباطات فرايندي مناسب بين واحدها اجرايي ،پشتيباني ومديريت وحوددارد؟ زير سيستم اجتماعي تجهيزات ومنابع تجهيزات استاندارد وجوددارد؟ روشها ي كنترل كيفيت وجوددارد؟ نيروي اجرايي كافي وجوددارد؟ وظايف واحدهاي اجرايي مشخص است؟ فرايندها روش اجرايي مناسب وجوددارد؟ هدف گذاري ساالنه وجوددارد؟ كاهش تلفات معلول زير سيستم فني ساختار كلي آموزش ومهارت كافي در اجراي كار ؟ منابع مالي كافي است؟ مشاغل مرتبط با فعاليت در حوزه اجرا ومديريت جوددارد؟ وظايف ومسئوليتها واختيارات مشخص هستند؟ آموزش ومهارت كافي در مديريت پروژه؟ افراد مشاغل به جايي كه زمين خورده اي نگاه مكن؛ به جايي نگاه كن كه پايت ُس ر خورده است!؟ ( ضرب المثل چيني ) ‏Do not look where you fell, but where you .slipped با تشكر از توجه وهمراهي شما سروران