صفحه 1:
بسم الله الرحمن الرحیم
صفحه 2:
* کتاب روانشناسی کودکان استثنایی بر اساس
DSM-5
* مترجم و مولف:مهدی گنجی
* ویراستار:دکتر حمزه گنجی
صفحه 3:
3 فصل ٠
مداخله ی زودهنگام °
صفحه 4:
* برای تشخیص اینکه کودک ,برای دریافت خدمات
آموزشی ویژه ,واجد شرایط هست يا نه,باید مورد
ارزیابی کامل و انفرادی قرار گیرد. کودکانی که تاخیر
رشدی دارند مثل تاخیر در رشد شناختی و ناتوانی های
جسمی(ناشنوایی, نابینایی),ارنباطی, هیجانی,یا انطباقی,
از لحظه ی تولد تا دو سالگی بايد مورد حمایت قرار
گیرند.بعد از ارزیابی مجدد ,مدارس می توانند کودکان 3
تا 9 ساله را در طبقه ی کودکانی قرار دهند که تاخیر
رشدی دارند.کودکان و نوجوانان 3 تا 21 ساله نیز می
توانند در گروههایی که معلولیت های متفاوت دارند ,طبقه
بندی شوند.
صفحه 5:
& در این فصل ,منبع و کارایی مداخله ی
زودهنگام ,ماهیت 9 خطر معلولیت ها ,
روشهای مشاهده و ارزیابی و نیز راهبردهای
مداخله ی موثر بررسی می شود
صفحه 6:
* مداخله ی زودهنگام(مداخله ی سریع,مداخله
ی به هنگام)
* بعنیاتلانتهای عستعر و سوستفَتک برای
کمک به کودکان استثنایی 0 تا 5 ساله و
خانواده های آنها.
* در حال حاضر ,مداخله زودهنگام اصطلاحی
است که به خدمات ارائه شده به
کودکان,والدین و خانواده ها, در طول
حاملگی,نوزادی و کودکی اطلاق می شود.
صفحه 7:
* مداخله زودهنگام برای این منظور طرح شده
است که از نارساییها پیشگیری کند, با ارائه
مداوا معلوليت ها را بهبود تخشد(متل مداوای
كفتار و زبان).با در اختيار كذاشتن وسايل
لازم( مثل انواع صندليهاى جرخدار) حركت
كودك زا آسان سازد و تواناييهاى اؤ را تقويت
كند.
صفحه 8:
* مداخله زودهنگام نمی تواند آسیبهای حسی یا
حرکتی را از بین ببرد اما می تواند از پیشرفت
آنها جلوگیری به عمل آورد و عملکرد کودک را
بهتر سازد.
صفحه 9:
٠ فواید مداخله زودهنگام
. از وولد ها 3 الى سر به يسترعي eng wh
کند,اطلاعات رسیده از محیط .4 “در قسمتهاى
خاص مغز که برای دریافت آنها آماده
هستند, ذخیره می شود.در اين مرحله ذات
اصلی کودک در اثر تعامل با مربیان ساخته می
میریزد.
صفحه 10:
* اگر اطلاعات از طریق تجربه ارائه
نشود, قسمتهای خاص مغز بی استفاده خواهد
ند.تجارب غنی و پربار مغز را تقویت می
صفحه 11:
٠ هدف از مداوا و آموزش كودكان استثنايى اين
است که از افت بیشتر عملکرد جلوگیری شود
و رشد عمومی آنها بهبود یابد.
صفحه 12:
* اجتناب از تاخیر رشدی
٠ کودکان با سرعت های مختلف رشد می
کنند .بعضی در 6 ماهگی,بعضی در 4 ماهگی و
بعضی در 8 ماهگی منی نشینند. این : تفاوتهای
فردی بهترین دلیل است تا به هنگام تصمیم
گیری درباره ی تاخیر رشدی یک کودک کاملا
محتاط باشیم .برای اطمینان از وجود مشکل
لازم است که در چند مورد نه اینکه تنها در یک
مورد,تاخیرهایی دیده شود.
صفحه 13:
* تاخیرهای رشدی از طریق مقایسه ی رشد
جسمی ,هیجانی و مهارتهای هوشی یک کودک
با کودکان همسال او شناسایی می شود.سن
متوسط براى انجام دادن یک كار معين در كنار
سن متوسط براى انجام دادن كارهاى ديكّر
قرار مى كيرد تا يى مقياس رشدى به وجود
اید.
صفحه 14:
۶ کودکانی که اختلالات حسی مانند اختلالات
بینایی, شنوایی ,جسمی يا اختلالات ژنتیک
دارند.نمی توانند به سرعت کودکان سالم به
همه ی مهارتهای رشدی خود دست یابند.در
واقع بدون کمک آموزشهای ویژه یا درمانهای
مختلق»:كودك: سمكن أست: به كتدي ود کته و
به هنكام بزركسالى در مقايسه با كودى
معلولی که آموزش ويزه ديده است كارايى و
خودکفایی کمتری داشته باشد.
صفحه 15:
* وقتی کودکان انگیزش مناسب ,موقعیت
پربارسازی و فرصت آموزشی خوبی در اختیار
دارند.مغز انها مدارهاى اضافى توليد مى كند و
اين كار باعث ایجاد مغزى غنى و كارامد مى
شود.
صفحه 16:
* پیشگیری از نارساییهای بیشتر
۰ دلیل عمده ی دیگر برای مداخله ی زودهنگام
است در اثر فقدان محرک برای کودک ,به
آید.مشکلات ثانویه می توانند به صورتهای
مختلف تجلی کنند,از جمله برانگیختگی يا
رفتارهای مشکل زا (مثل گاز گرفتن یا زدن)
صفحه 17:
* مراقبت دقیق و مناسب از کودک گاهی می
تواند رشد او را تا حد بسیار زیادی بهبود بخشد
و کمک کند تا عارضه های احتمالی ,که کودک
در خطر ابتلا به آنها قرار دارد ,از بین بروند.
صفحه 18:
پژوهشهای علمی و طولانی مدت نشان داده
oS cul بسیاری از کودکانی که به علت وجود
شرایط خاص مثل کمبود اکسیژن به هنگام
تولد یا به دنیا آمدن با پا نه با سر ,در خطر ابتلا
به معلولیت ذهنی یا بیماریهای دیگر قرار
دارند.اگر این کودکان خانواده ای دلسوز و
همراه داشته باشند.,تنبیه بدنی نشوند, کمک
مشتاقانه اعضای خانواده را دریافت کنند.بطور
دایم طرف صحبت و گفتگو قرار گیرند و
تشويق بموررشة شوند مى توانئد به همان
ae . Jb el ae ot ax
صفحه 19:
اصطلاح تشویق به رشد یعنی دانش و آگاهی
والدین درباره رشد عادی و کمک به کودک
برای داشتن رشد طبیعی .
در سراسر دنیا پژوهشهای طولی نشان داده
اند که با مراقبت مستمر و دلسوزانه ,کودک
می تواند در اوایل زندگی خود رشد عادی
داشته باشد و در مراحل بعدی زندگی ,انطباق
پذیری خوبی نشان دهد.
صفحه 20:
* آماده شدن برای مدرسه
° یکی از اهداف مداخله ی زود هنگام ,کمک به کودک
به منظور آماده سازی او برای ورود به مدرسه
است.مرحله گذر از کلاسهای آمادگی به کلاس اول
دبستان بسیار مهم است زیرا تجربه های کودک در
سالهای اول مدرسه پیش زمینه ی موفقیت یا
شکست او در آینده خواهد بود.ايین مرحله ی گذر می
تواند مشکل زا باشد زیرا انتظاراتی که از دوزه ی
دبستان داریم با انتظاراتی که از دوره ی آمادگی
داریم بسیار متفاوت است.
صفحه 21:
* مشکلاتی که در مرحله گذر از آمادگی به
دبستان وجود دارد برای کودکان معلول
دشوارتر است .بايد از مداخله ى زود هنكام
استفاده شود تا هم کودک هم خانواده ى او
بتوانند مرحله گذر را به آرامی پشت سر
بگذارند.
صفحه 22:
* نکته:گذر transition L اصطلاحی کلی و
فراگیر در روانشناسی است که از آن برای
توصیف انتقال يا عبور فرد از یک محیط
آموزشی به محیط دیگر ,از یک کلاس به کلاس
دیگر يا از ب یک مرحله ی زندگی(دبیرستان) به
یک مرحله ی دیگر (زندگی مستقل د در
بزرگسالی) استفاده می شود.
صفحه 23:
چه چیزی کودک را در معرض خطر قرار می
دهد؟
اصطلاح نوزاد در معرض خطر در مورد کودکی
به كار مى رود كه در اثر كم وزنى به هنكام
تولد ,زودرسی يا وجود مشكلات
تندرستی ,۱ج حتمال بیشتری وجود دارد که به
حرکتی ور
صفحه 24:
* پژوهشگران از عارضه هایی که کودکان را به
خطر می اندازند سه طبقه بندی کلی ارائه
داده اند: اختلالات ژنتیک,حوادئی که در طول
حاملگی و به هنگام زایمان روی می دهند و
خطرات محیطی
صفحه 25:
* اختلالات ژنتیک
ask بیش از صد اختلال ژنتیک وجود دارد که ٠
ضعف در عملكرد ذهنى و معلوليت ذهنى مى
شوند.اين اختلالها عبارتند از: معلوليت
ذهنى,ءتى- سكس (نوعى بيمارى بدون درمان
كه به مرك منجر مى شود) و سندرم ترنر.
صفحه 26:
* با اين که کودکان مبتلا به ابن اختلالات به توجه
سریع نیاز دارند.درصد آنها در بین کودکان
معلول کمتر از 1 درصد است.
صفحه 27:
° حوادت دوران حاملگی 9 زایمان
٠ دومین عامل مهمی که نوزادان را در معرض
خطر قرار می دهد ,حوادثی است که در طول
باردارى يا به هنگام زایمان روی مى
دهد.سرخى وابله مرغان مى تواند به جنين
توان از آنها يبشكيرى كرد.
صفحه 28:
wh ترین بیماری مادر که می تواند به جنین
اسيب بربييانة ببمارق قند اببيت. كنترلودايت
مى تواند ز وقوع بسيارى از معلوليت ها
جلوگیری کند.
صفحه 29:
٠ دو مشکل بسیار رایج در دوران بارداری
عبارتند از زودرسی و کمبود وزن در هنگام
تولد
۴ زودرسی عبارت است از به دنیا امدن کودک
قبل از هفته ی سی و هفتم بعد از لقاح.
* کمبود وزن به هنگام تولد اين گونه تعریف می
شود: کمتر بودن وزن نوزاد از 2500 گرم.
صفحه 30:
* ترومای زایمان حادثه ی ناگواری است که در
طول زایمان روی می دهد مثلا استفاده ی
ناصحیح ازفورسپس ممکن است باعث شود
فشار زیادی به جمجمه وارد شود و در نتیجه
قسمتی از مغز نوزاد آاسیب ببیند.
صفحه 31:
٠ خطرات محیطی
رویدادهایی در زندگی کودک و زندگی خانواده
کودک که باعث اختلال در رشد می شوند و
عمده ترین عوامل معلولیت تا 6 سالگی را
يل مى دهند بعضی از این عوامل عبارتند
از بدرفتلری با کودکان. فقر. سوء مصرف
والدین از مواد و ..
صفحه 32:
* کودک آزاری
۶ برای اکثر انسانها بدرفتاری با کودک AL pe
درک است.پژوهشها نشان داده که کودکان
معلول بیشتر از کودکان سالم تحت سوعرفتار
يا بی توجهی والدین قرار می گیرند.یکی
ازبدرفتاریها با کودکان,تنبیه بدنی است.
صفحه 33:
٠ فقر
۰ اگر زن حامله کمتر از 20 سال داشته باشد و
در فقر زندگی کند , به احتمال بسيار زياد
نوزادی کم وزن یا زودرس بدنیا خواهد اورد و
خود نوزاد در خطر ابتلا به انواع معلولیت ها
صفحه 34:
سوء مصرف مواد
* سوء مصرف مواد می تواند در کودکان
معلوليتها و مشکلات رفتاری بوجود
آورد اتف مادر حامله از الکل می تواند
باعث شود کودک به سندروم جنین الکولیزه یا
سایر اختلالات ناشی از الکل مبتلا شود.
صفحه 35:
٠ کودکان مبتلا به سندروم جنین
الکولیزه ,نابهنجاریهای صورت,پلک های آویزان
تارسازیهای علبی انداح کوچک و جعمولا درچه
ای از معلولیت ذهنی دارند. این نوع
نابهنجاریهای جسمی و اختلالات رشدی تا
دوران بالاتر از کودکی ,بلوغ و بزرگسالی ادامه
می يابد.
صفحه 36:
٠ پیشگیری قبل از تولد
۰ هدف از پیشگیری این است که کودک معلول
نداشته باشیم.پیشگیری دو مرحله دارد:
۶ 1- - مصاحبه با پدر و مادر برای پی بردن به
اينكه آيا در خانواده sla هر دوی آنها سابقه ی
معلوليت وجود دارد يا نه و در صورت مثبت
بودن پاسخ احتمال اينکه فرزند آنها نیز معلول
شود ,چقدر است؟
صفحه 37:
٠ 2- مراقبت پیش از تولد یعنی مراقبت دقیق از
سلامت مادر و رشد جنین برای اطمینان از
اینکه کودک سالم به دنیا خواهد آمد
صفحه 38:
* مشاوره ژنتیک
٠ مشاوره ژنتیک اولین فرصت برای تشخیص
اختلالات احتمالی است.
٠ مشاوره ژنتیک می تواند احتمال داشتن یک
کودک معلول را محاسبه کند.اما نمی تواند با
اطمینان بگوید کودکی که در حال به دنیا آمدن
است حتما سالم يا حتما معلول خواهد بود.
صفحه 39:
مراقبت پیش از تولد
. بخش بسیار مهم در مراقبت پیش از
معلوليتهاي احتمالى انجام ميشود. “soles, از
مهمترین آزمایشات که در ایران به غربالگری
معروف شده اند عبارتند از:آزمایش
خون,سونوگرافی و آمنیوسنتسیس
صفحه 40:
آزمايش خون سه كانه و آزمايش خون
جهارثانه
در ماههاى اول باردارى آزمايش خون سه كانه
به عمل مى ايد كه طى أن سه ماده در خون
اندازه گیری ميشود
AFP-1
HCG -2
UC-O-3
صفحه 41:
* آزمایش خون چهارگانه نیز در دسترس است
که طی ان یک ماده دیگر بنام ۸ ۱۱۱۲۱۱8۱۱ نیز
Yule jl می شود
صفحه 42:
* سونوگرافی(اولتراساند)
۰ سونوگرافی یعنی استفاده از امواج igo
برای عکس گرفتن از جنین.با استفاده از
سونوگرافی می توان جنسیت با دوقلو بودن
کودکان را متوجه شد.
صفحه 43:
8 آمنیوستتسیس
+ | منيوسنتسيس آزمايش نسبتا بى خطرى است
که از 14 تا 17 هفتگی روی جنین انجام
آسیب نمی رساند از سونوگرافی کمک گرفته
می شود.
صفحه 44:
* بافت برداری از زهدان
* بیویسی يا بافت برداری از زهدان آزمایشی
است که معمولا در دسترس نیست يا پزشکان
آن را توصیه نمی كنند
ممکن است به خونریزی داخلی و عفونت
منجر شود.
صفحه 45:
° تشخیص معلولیت ها بعد از تولد
٠ اگر کودک با معلولیتی قابل درمان به دنیا بیاید
مداوا باید در همان آغاز زندگی او شروع شود.
صفحه 46:
* تشخیص بیماری بلافاصله بعد از تولد
* بعد از زایمان,پزشک اولین معاینه را انجام می
دهد تا مشخص شود که نوزاد مشکلات يا
نابهنجاریهای قابل تشخیص دارد یا نه.
۰ اولين آزمايش در دقیقه های اول و پنجم بعد از
تولد انجام می شود و به آزمایش آپگار معروف
ست
صفحه 47:
٠ در آزمایش آپگار پزشک ضربان قلب ,میزان
تنفس ,قدرت ماهیچه ها و وضعيت عمومى
نوزاد از جمله رنگ پوست را اندازه مى
گیرد.به عنوان مثال اگر رنگ پوست به کبودی
بزند احتمال داده خواهد شد که نوزاد مشکل
تنفسى يا قليق:دازد.
صفحه 48:
٠ در آزمایش آپگار ,اگر نوزاد نمره کمتر از
متوسط بیاورد(کمتر از 5) ,پزشک او را تحت
آزمایشات دیگر قرار خواهد داد تا معلوم شود
معلولیت یا مشکل تندرستی دارد يا نه و اگر
دارد چه نوع مداخله مورد نیاز است.
صفحه 49:
* درمان پزشکی
* آزمایشهای دیگر عبارتند از آزمایش خون و
ادرار .از روی اين آزمایشها می توان فهمید که
کودک اختلالات قابل درمان دارد با نه.اگر پاسخ
مثبت باشد مداوا باید بلافاصله آغاز شود تا از
ایجاد معلولیت پیشگیری به عمل آید.
صفحه 50:
٠ خوب کار نکردن غده ی تیروئید می تواند به
کرتینیسم منجر شود که نوعی معلولیت ذهنی
شديد و عبر فاتك درقان است.اگر مکمل های
تيروئيدى از لحظه تولد به كودى داده ب شود وتا
اخر عمر ادامه يابد ,از کرتینیسم جلوكيرى
خواهد شد و كودى رشد عادى خواهد داشت.
صفحه 51:
* فنیل کتونوریا به علت تولید کمتر از حد نوعی
ذهنی منجر شود و در عین حال با یک رژیم
غذایی ویژه قابل کنترل است.
صفحه 52:
* غربالگری رشدی
۰ نوعی سنجش يا معاینه ی کوتاه است که در
آن ,نمونه هایی از پیشرفت کودک تحت نظر
قرار مى كيرد تا معلوم شود در خطر تاخیر
رشدی قرار دارد یا نه..از یک معلولیت قابل
تشخیص رنج می برد یا نه.
صفحه 53:
تست های غربالگری رشد
یکی از پر استفاده ترین تستهای غربالگری
رشدی (دنور- 2( است.این تست را wo توان
در کودکان 14 روزه تا 6 ساله بکار برد و دو
فرمت دارد:
فرمت آزمایش - مشاهده
و فرمت گزارش والدین
صفحه 54:
8 اين تست 125 مهارت را که در 4 گروه
رشدى تقسيم شده اند مى سنجد: رشد
حرکات درشت,رشد حركات ظريف - حركات
سازگارانه. رشد زبان و رشد شخصی-
اجتماعی.
صفحه 55:
* ابزارهای تشخیصی
٠ وقتی نتایج غربالگری نشان می دهند که
احتمال حضور معلولیت يا تاخیر رشدی وجود
دارد, کودک را برای تست تشخیصی ارجاع می
دهند.ايین تست ها معمولا کیفیت اجرا در 5
زمینه یا حوزه ی رشدی اصلی را می سنجند:
صفحه 56:
رشد ارتباطی و زبانی
رشد اجتماعی و هیجانی
رشد سازگارانه
صفحه 57:
* دو تست پر استفاده برای تشخیص تاخیرات
رشدی عبارتند از مجموعه ازمونهای رشدی
بتل و مقیاسهای بیلی برای رشد نوزادان و
نوپایان.
صفحه 58:
* مداخله ی زودهنگام
٠ هدف از مداخله زود هنگام ,کمک به کودکان
معلول برای رسیدن به حداکثر استعدادهای
بالقوه ی آنهاست.
صفحه 59:
۶ ضریب هوشی کودکانی که معلولیت ذهنی
دارند يا در محیط های بسته و محدود بزرگ
می شوند,معمولا در طول زمان کاهش می
پابد.برنامه های مداخله S زودهنكام از اين
کاهش جلوگیری می کنند.