پرورش اردک

به نام خدا پرورش اردک تهیه :حسین بخارائی مقدمه • اردک از خ انواده پرن دگان آب زی اس ت و توان ایی زن دگی در محیط‌ه ای مرط وب و خش ک را دارد .این پرن ده نس بت ب ه بس یاری از طی ور دیگ ر ق درت س ازگاری بیش تری ب ا ش رایط مختل ف آب‌وه وایی دارد و ب ه همین دلی ل در بس یاری از کشورهای جهان پرورش داده می‌شود. • گوشت اردک دارای پروتئین باال ،آهن و ویتامین‌های گروه B است و تخم اردک نیز ارزش غذایی باالیی دارد .عالوه بر این، پر و کرک اردک در صنایع پوشاک ،تولید بالش و لحاف کاربرد فراوانی دارد. • در ای ران ن یز پ رورش اردک در روس تاها و واح دهای ص نعتی به‌تدریج در حال گسترش است و می‌تواند منبع درآمد مناسبی برای کشاورزان و دامداران باشد. نژادهای مهم اردک • • • • • • • • • • • در جهان بیش از ۴۰نژاد مختلف اردک وجود دارد که هرکدام برای هدف خاصی پرورش داده می‌شوند. -۱اردک پکین (:)Pekin معروف‌ترین نژاد گوشتی جهان رشد بسیار سریع رنگ سفید وزن ۳تا ۴کیلوگرم گوشت نرم و بازارپسند -۲خاکی کمپبل (:)Khaki Campbell بهترین نژاد تخم‌گذار تولید حدود ۲۵۰تا ۳۰۰تخم در سال مصرف خوراک مناسب نژادهای مهم اردک • • • • • • • • • -۳مسکویی (:)Muscovy گوشت کم‌چرب و خوش‌طعم مقاومت زیاد در برابر بیماری‌ها وزن باال -۴رانر هندی (:)Indian Runner بدن کشیده و ایستاده تخم‌گذاری بسیار زیاد مناسب واحدهای تولید تخم‌مرغ انتخ اب ن ژاد مناس ب بای د ب ر اس اس ه دف تولی د ،ش رایط آب‌وهوایی و امکانات مزرعه انجام شود. شرایط محل پرورش اردک • برای دستیابی به تولید باال و کاهش تلفات ،محل پرورش اردک باید از نظر بهداشتی و محیطی استاندارد باشد .محیط نامناسب باعث کاهش رشد، افزایش بیماری‌ها و کاهش سوددهی می‌شود. • ویژگی‌های یک سالن مناسب: .1تهویه مناسب برای خروج رطوبت ،آمونیاک و گازهای مضر .2دم ای مناس ب؛ جوجه‌اردک‌ه ا در هفت ه اول ب ه دم ای ۲۸ت,ا ۳۲درج,ه س ,ان,تی‌گرا,د نیاز دارند و سپس دما به‌تدریج کاهش می‌یابد. .3رطوبت مناسب بین ۵۰تا ۷۰درصد .4نور کافی برای رشد و تحریک تخم‌گذاری .5بستر خشک ،نرم و تمیز از جنس پوشال ،خاک‌اره یا کاه خردشده .6دسترسی دائمی به آب آشامیدنی سالم و تازه .7همچنین سالن باید به‌گونه‌ای ساخته شود که از ورود حیوانات وحشی، جون دگان و پرن دگان مه اجر جلوگ یری ش ود ،زی را این حیوان ات می‌توانن د ناقل بیماری باشند. تغذیه اردک • تغذیه مهم‌ترین عامل در رشد ،سالمت و تولید اردک است و حدود ۶۰تا ,۷۰درص,د هزی,نه‌های پر,ور,ش را تشکیل می‌دهد. • مواد غذایی مورد نیاز اردک: .1ذرت (منبع اصلی انرژی) .2کنجاله سویا (منبع پروتئین) .3گندم و جو .4سبوس گندم .5روغن گیاهی .6مکمل‌های ویتامینی و معدنی .7کلس یم و فس فر ب رای اس تحکام اس تخوان‌ها و تش کیل پوس ته تخم‌مرغ نیازهای تغذیه‌ای در سنین مختلف .1جوجه‌اردک :به جیره‌ای با پروتئین باال (حدود ۲۰ تا ۲۲درصد) نیاز دارد. .2اردک در ح,ال رش,د :پروت ئین ح دود ۱۶ت ا ۱۸ درصد کافی است. .3اردک تخم‌گ,ذار :عالوه ب ر پروت ئین ،ب ه کلس یم بیشتری برای تولید تخم‌مرغ نیاز دارد. • آب آشامیدنی باید همیشه در دسترس باشد ،زیرا اردک‌ها آب زیادی مصرف می‌کنند و حتی هنگام غذا خوردن نیز به آب نیاز دارند. مدیریت جوجه‌اردک‌ها • هفته‌ه ای اول زن دگی ،حس اس‌ترین دوره پ رورش اردک اس ت و م دیریت صحیح در این مرحله نقش مهمی در کاهش تلفات دارد. • اقدامات مهم: .1 گرم کردن سالن قبل از ورود جوجه‌ها .2 استفاده از دان مخصوص جوجه‌اردک .3 فراهم کردن آب تمیز و ولرم .4 جلوگیری از ازدحام بیش از حد .5 بررسی روزانه وضعیت سالمت جوجه‌ها .6 حذف جوجه‌های ضعیف یا بیمار .7 در هفته‌های اول باید از خیس شدن بیش از حد بستر جلوگیری شود ،زیرا رطوبت زیاد باعث رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها می‌شود. تولیدمثل و جوجه‌کشی • اردک‌ها معموًال در سن ۵ت,ا ۷م,اهگی به بلوغ جنسی می‌رسند. • ویژگی‌های تولیدمثل: .1هر اردک ماده بسته به نژاد می‌تواند ساالنه بین ۱۵۰ت,ا ۳۰۰تخم تولید کند. .2مدت جوجه‌کشی بیشتر نژادها ۲۸روز است. .3دمای دستگاه جوجه‌کشی حدود ۳۷٫۵درج,ه س,انتی‌گراد است. .4رط وبت دس تگاه در روزه ای اول ح دود ۵۵ت,ا ۶۰درص,د و در روزهای پایانی حدود ۶۵ت,ا ,۷۰درصد تنظیم می‌شود. .5تخم‌ها باید روزانه چند بار چرخانده شوند تا جنین به پوسته نچسبد. .6پس از خروج جوجه‌ها از تخم ،باید تا خشک شدن کامل پرها در دستگاه باقی بمانند و سپس به سالن پرورش منتقل شوند. بهداشت و مدیریت گله • رعایت بهداشت یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در پرورش اردک است. • اصول مهم بهداشتی: .1ضدعفونی سالن قبل از ورود گله جدید .2تعویض مرتب بستر .3شست‌وشوی آبخوری و دانخوری .4جمع‌آوری سریع الشه پرندگان تلف‌شده .5جلوگیری از ورود افراد متفرقه به سالن .6مبارزه با موش‌ها ،مگس‌ها و سایر ناقالن بیماری .7قرنطینه اردک‌های تازه خریداری‌شده • رعایت این اصول احتمال بروز بیماری را تا حد زیادی کاهش داده و باعث افزایش تولید و سودآوری می‌شود. بیماری‌های رایج اردک • • • • • • • • • اگرچه اردک‌ها نسبت به بسیاری از طیور مقاومت بیشتری دارند ،اما در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی ممکن است به بیماری‌های مختلفی مبتال شوند .شناخت عالئم بیماری و درمان به‌موقع از خسارت‌های اقتصادی جلوگیری می‌کند. .۱وبای اردک (:)Duck Cholera عامل بیماری :باکتری Pasteurella multocida عالئم :تب ،بی‌حالی ،کاهش اشتها ،اسهال سبزرنگ ،تلفات ناگهانی پیشگیری :رعایت بهداشت ،واکسیناسیون و جلوگیری از تماس با پرندگان آلوده .۲هپاتیت ویروسی اردک: بیشتر در جوجه‌اردک‌های زیر ۶هفته دیده می‌شود. عالئم :لرزش ،تشنج ،بی‌حالی و مرگ ناگهانی پیشگیری :واکسیناسیون گله مادر و رعایت اصول بهداشتی بیماری‌های رایج اردک • • • • • • • • • • • • • .۳طاعون اردک (:)Duck Plague یک بیماری ویروسی بسیار خطرناک عالئم :کاهش اشتها ،اسهال ،خونریزی و تلفات زیاد پیشگیری :واکسیناسیون و قرنطینه .۴آسپرژیلوز: عامل :قارچ آسپرژیلوس علت :استفاده از بستر یا خوراک کپک‌زده عالئم :تنگی نفس ،خس‌خس ،کاهش رشد پیشگیری :استفاده از خوراک سالم و خشک .۵کوکسیدیوز: عامل :انگل‌های تک‌یاخته‌ای عالئم :اسهال ،کاهش وزن ،ضعف و بی‌حالی پیشگیری :رعایت بهداشت و مصرف داروهای ضدکوکس یدیوز در صورت نیاز واکسیناسیون اردک • واکسیناسیون یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از بیماری‌های واگیردار است .برنامه واکسیناسیون بسته به منطقه و نظر دامپزشک ممکن است متفاوت باشد. • واکسن‌های مهم: .1واکسن وبای اردک .2واکسن طاعون اردک .3واکسن هپاتیت ویروسی اردک (در مناطق آلوده) • نکات مهم: .1واکسن باید در زنجیره سرد نگهداری شود. .2فقط پرندگان سالم واکسینه شوند. .3واکسن طبق دستور کارخانه سازنده یا دامپزشک مصرف شود. .4پس از واکسیناسیون ،وضعیت گله چند روز تحت نظر قرار گیرد. .5اج رای ص حیح برنام ه واکسیناس یون ب اعث ک اهش تلف ات و اف زایش بهره‌وری گله می‌شود. ضد انگل • کنترل انگل‌های داخلی: .1اس تفاده از داروه ای ض دانگل مانن د آلبن دازول ی ا فنبندازول طبق نظر دامپزشک .2رعایت بهداشت محیط و جلوگیری از آلودگی آب و خوراک • کنترل انگل‌های خارجی: .1مبارزه با شپش و کنه با سموم مجاز .2تعویض مرتب بستر .3ضدعفونی سالن و تجهیزات • پیش گیری همیش ه کم‌هزینه‌ت ر و م ؤثرتر از درم ان است. درمان و ضدانگل • در ص ورت مش اهده عالئم بیم اری ،بای د هرچ ه س ریع‌تر اردک بیم ار از گل ه ج دا ش ود و ب ا دامپزش ک مش ورت گردد. • درمان بیماری‌ها: .1استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها فقط با تجویز دامپزشک .2تأمین آب و خوراک باکیفیت .3اس تفاده از ویتامین‌ه ا و الکترولیت‌ه ا ب رای کم ک ب ه بهبود پرنده .4ضدعفونی کامل سالن و تجهیزات مدیریت اقتصادی و بازاریابی • برای موفقیت در پرورش اردک ،تنها تولید کافی نیست؛ بلک ه م دیریت اقتص ادی و ف روش محص والت ن یز اهمیت زیادی دارد. • هزینه‌های اصلی: .1خرید جوجه .2خوراک .3تجهیزات .4واکسن و دارو .5نیروی کار .6آب و برق منابع درآمد .1فروش گوشت .2فروش تخم‌مرغ .3فروش جوجه یک‌روزه .4فروش پر و کرک • بازاریابی مناسب ،بسته‌بندی بهداشتی و عرضه محص والت ب اکیفیت ب اعث اف زایش س ودآوری می‌شود. مزایای پرورش اردک .1رش د س ریع و رس یدن ب ه وزن مناس ب در م دت کوتاه .2تولید گوشت ،تخم‌مرغ و پر .3سود اقتصادی قابل قبول .4مقاومت بیشتر در برابر بیماری‌ها نسبت به مرغ .5توانایی استفاده از علوفه و گیاهان آبزی .6قابلیت پرورش در محیط‌های روستایی و صنعتی .7سرمایه اولیه نسبتًا کم .8بازار فروش مناسب گوشت و تخم اردک معایب پرورش اردک .1مصرف آب نسبتًا زیاد .2حساسیت جوجه‌ها به سرما .3نیاز به مدیریت دقیق بهداشت .4هزین ه خ وراک در ص ورت اف زایش قیمت نهاده‌ها .5احتم ال ش یوع بیم اری در ص ورت رع ایت نکردن اصول بهداشتی نتیجه‌گیری • پرورش اردک یکی از فعالیت‌ه ای مهم در ص نعت طی ور اس ت ک ه ب ا س رمایه‌گذاری مناس ب و م دیریت صحیح می‌تواند درآمد قابل توجهی ایجاد کند .انتخاب نژاد مناسب ،تغذیه متعادل ،رعایت اصول بهداشتی، واکسیناسیون منظم و مدیریت صحیح گله ،مهم‌ترین عوامل موفقیت در این حرفه هستند. • با توجه به افزایش تقاضا برای گوشت و تخم اردک، توسعه این صنعت می‌تواند عالوه بر تأمین بخشی از نی از غ ذایی جامع ه ،فرص ت‌های ش غلی و درآم دزایی مناسبی نیز ایجاد کند.