درمان اختلالات جنسی

صفحه 1:
ام دكتر محمد خداياري فرد روان‌شناس باليني کودك و اسناد ۰ دانشكده روان شناسي ور دانشگاه تهران 2 ره روانيزشك و استاد گروه روانيزشكي دانشكّاه علوم يزرشكي 00 ال فوفد = 

صفحه 2:
0 (روزنهان و سليكمن, 1995). 

صفحه 3:
al: 2 در پسران, تمایل به پوشیدن ‎glycol)‏ ا ا ا ‎We‏ ات سس 6 کت در کودکال با جهار مو ویو نماتان می‌ شود ابراز تمايل ارم بة 8 وی ارایش زنانه؛ در دختران, پافشاري در بو لباس‌هاي كليشهاي مردانه. م زر زر زر مزر آن: . بازي‌ها و سرگرمي‌هاي قالبي جنس مخالف: ۰ ترجیح دادن شدید همبازي‌هاي جنس مخالف: 

صفحه 4:
we ep 5-500 ee ‏محالف, تمايل به ز د86‎ ۱۳۳۳۲ ‏جنس مخالف, يا اعتماد ب‎ ‏یوار ارس‎ ‏جنس ۳( ۳ زار‎ 

صفحه 5:
D9) ۴۳9 ‏جنسیت ار‎ joey oye moe nee ee) ay ‏كار ميرود‎ a ‏جنسیت طلبي‎ ‏در بسياري از موارد موفقیت‎ Apu) eave] Wire 0-1 LS 

صفحه 6:
زار( ر هط ‎ay‏ ‏پيشنهادي خانواده از روش هاى : خحتي - رفتاري م 

صفحه 7:
در مورد تأثیر رفتارها و تفکرات خود بر يويابي خانواده كسب مي‌کنند (سيموس, 2002). 

صفحه 8:
عافدنا 5 درمان ف ‎ai‏ به کا مي‌رود, در كشورهاي اسلامی ۱۰ ويزه در كشور ما ابرا د" 8010177 وجود ارزش‌هاي فرهنگي و مذهبي خانوادهها ۱ مشکل است.- 

صفحه 9:
دح ۲ . ‏متیر‎ egies ‏در زر ار‎ ‏تاکید بر درمان معنوی استفاده شد. در ان‎ ‏پژوهش از روش‌هاي مصاحبه بالینی بر‎ LYSE eee oS AVES ere rer ‏روان‌شناختي به منظور گردآوري داده‌ها‎ ‏استفاده شده است. نظر روانیزشک‎ 

صفحه 10:
ب بود 7 ‎ea‏ یک ینعی نت مت رد ‎Z‏ ‎a‏ را و استفاده مي کرد ‎ee‏ 52 است و باید ‎fu Lo jl‏ انجا یف ‎Stes | ee 0 5‏ 7 ند ‎Py‏ مشخص شد كه ر ‎Sos‏ مشخ کبس و ندارند. 

صفحه 11:
> ۳ ae leoal> s4 9155 ~ جلس دوم با ور ار به برقرار ‎Sl‏ ‏دخترها تمایل ندارم و چند بار با پسرها ,۳9 جنسي داشته‌ام و مفعول واقع شده‌ام . او که 27 ل ا 6 ا 0 آماده کرده بود گفت: "اگر تا چند ماه دک جنسیت ندهم همه چیز را بهم مي‌ریزم : 

صفحه 12:
۴۳ ‏زا‎ Pd eee ‏لت بالا در نيمرخ 212/121 مؤيد وَجَود‎ ناسا زگاري‌هاي اجتماعي, زر تجارق دس رز ‎De Care,‏ ار مر وعدم توانابي براي برنامه‌ريزي‌هاي آینده ‎cul‏ در 501-90-8 نيز عملكرد ارو در بعد خصومت در ا ا ل 0 ا 

صفحه 13:
= ‏يننا‎ 21 a foe ۳ میشود نه خود آن رویدادها ۴۳۳ مراجع کمک کرد تا با شناسایی حظاها ‎mee)‏ ۳ جایگزین آنها کند 

صفحه 14:
ا ا ل راز ‎Bs) eo ne 5‏ به معنویت که نیازمند اعتقاد به مذهب. اعتقاد نه | ‏افد‎ ae 

صفحه 15:
۴ عشق به دیگران: مستلزم تمایز خویش. . يذيرش تمام و كمال ديكرى است. * ؟. عشق به كار: اكر با فداكارى و از خود كذ شتكى ا CD ‏ا‎ دیگران است و عاملی برای حسن نیت صمیمیت و وشد معنوى است. 

صفحه 16:
: تاد ی ال سیم جیزی است که در اطراف ماست و نازه ۶ تعلقات و تمایلات مادی است 3 ‏اعتقاد به وحدانیت: به معنی احساس نامتمایر‎ a ‏از دنیای بیرون (طبیعی و ماوراطبیعی) است که بر اک‎ ‏انسان ارامش به‌همراه دارد.‎ *. اعنقاد به معاد )5555( اعتقاد به بو و معنوى و تولدى دوباره است (ويلام 9 

صفحه 17:
ees پا روط رد 9 سل بر رح مب برد ترد مراجع در یکی از حلسات اهداف خود راار رل ۳۳ مر بودن ب> طرد ‎a‏ ار ال ‎ere yea see‏ 00 ‎a,‏ دا و سیرتکامل که در اهداف مرد بودن ذکر کرده بود و در اهداف خود ار ( 9 8 موارد را نوشته بود به ات اس بو مورد ازدواج احتمال ازدواج كردن رااددر © د 3357 

صفحه 18:
ار اتکی وی حلا دار او خواست که از نظر ظاهری بر ۶ ۱ خود را به يسر بودن نزديك كل 0ك موافقت کرد و فقرار شد در این راه ‎aU‏ اه همچنین مراجع تشویق شد تا برای کنکور به خوبى درس بخواند ا موفق شود. 

صفحه 19:
تم نم وت 55 ا شهرهاي شمالی ید و براي تحصیل به خوابگاه را = عزیمت نمود ولي جلسات درمانی ۲ همچنان ری مي‌کرد. در محیط ‎=a even‏ ار ‎Rote son re cesT e‏ رز خواست که به ازدواج بیندیشد. 

صفحه 20:
بودن را در خود تقوبت كند و از هون 57 نز مت برقراري ارتباط موثر اجتماعي ‎evan)‏ ا ‎gee‏ برد پسرائه شده بود. نتایج حاصل ‎sho‏ ‏مجدد 1/11/1121 و -90-:,901 بهنجار بود. 

صفحه 21:
A ۶ ۰ ‏موثر بوده‎ sts hea yee = ‏كامل صورت گرفته است. همان گونه که زارد‎ ete ‏ا ا‎ ewD) ‏ی راهبردهاي‎ ‏فرهنك جامعداي كه افراد در.آن به سر مىئيرتد: أرض]‎ ‏دارد. در انتخاب راهبردهاي مداخله‌اي لازم است که‎ ‏ساختار جامعه و رفتارها و واکنش‌هاي افراد آن جامعه‎ ‏لحاظ شوند. بر اين اساس توجه به اين امر در عمل‎ .)2000 ‏(یوکسل. کولاکسي زولا. توركسوي و ساهین,‎ 

صفحه 22:
تاني‌هاي مشاست ۳ جنسیت خود داشته باشند. نتايج بیانگر تاتی ۳ 9 هويت‌يابي جنسي این نوجوانان بوده أاست. 

صفحه 23:
پزوهش‌ها نشان دا یت ۱37 در دارند. وجود زا عميق دارر ر بر دص مر محر بر بابر براي داشتن فرزند دختر یا پسر و 6 آن در ا از جملة مواردي هستند که احتمالا به اختلال هویت جنسي مي‌شوند 000 دليل خانوادة ‎vile»‏ ‎Sh‏ موثر واقع شود (کوهن - كي‌ننیس و کر رو ۲ 1999( 

صفحه 24:


خانواده درماني شناختي ـ رفتاري تغيير جنسيت طلبي با تاکيد بر روان درمانگري معنوي :تک بررسي دکتر محمد خداياري فرد روان‌شناس باليني كودك و استاد دانشکده روان‌شناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران دکتر محمدرضا محمدي روان‌پزشک و استاد گروه روان‌پزشکي دانشگاه علوم پزشکي تهران اکرم پرند اختالل‌هاي جنسي را مي‌توان به اختالل هويت جنسي ( ،)GIDاختالل در ي جنسي و اختالل در عاليق جهت‌گير ‌ جنسي تقسيم نمود .مهم‌ترين اختالل هويت جنسي تغيير جنسي طلبي است؛ ويژگي اصلي اين اختالل تمايل شديد به اتخاذ هويت جنس مخالف بدون توجه به امتيازهاي فرهنگي است (روزنهان و سليگمن.)1995 ، اين ويژگي در كودكان با چهار مورد (يا بيشتر) از موارد زير نمايان مي‌شود: .1ابراز تمايل مداوم به تعلق داشتن به جنس مخالف‌ ،يا پافشاري در اينكه از جنس مخالف است. .2در پسران ,تمايل به پوشيدن لباس‌هاي زنانه و آرايش زنانه؛ در دختران ,پافشاري در پوشيدن لباس‌هاي کليشه‌اي مردانه. .3تمايل شديد و مستمر به ايفاي نقش‌هاي جنس مخالف در بازي‌هاي نمادين يا خيال‌پردازي در مورد آن. .4بازي‌ها و سرگرمي‌هاي قالبي جنس مخالف. .5ترجيح دادن شديد همبازي‌هاي جنس مخالف. در نوجوانان و بزرگساالن اين اختالل با نشانه‌هايي مانند ابراز تمايل به تعلق داشتن به جنس مخالف ،تظاهر به داشتن جنسيت مخالف‌،تمايل به زندگي به عنوان جنس مخالف ,يا اعتماد به اينكه احساسات و واكنش‌هاي خاص جنس مخالف را دارد. ادامةخانواده درماني شناختي ـ رفتاري تغيير جنسيت طلبي نو درمان به كمك تجويز هورمو ‌ انجام عمل جراحي به منظور تغيير جنسيت از جمله روش‌هاي درماني است كه براي تغيير جنسيت طلبي به كار مي‌رود كه در بسياري از موارد موفقيت كامل نداشته‌اند. ادامةخانواده درماني شناختي ـ رفتاري تغيير جنسيت طلبي به دليل عواقب و عوارض عمل جراحي و تجويز هورمون‌ پيشنهاد مي‌شود كه اختالل تغيير جنسيت طلبي ابتدا با روان درماني‌هاي طوالني مدت (دست كم يك سال) درمان شود .يكي از روش‌هاي پيشنهادي خانواده درمانگري شناختي ـ رفتاري است. ادامةخانواده درماني شناختي ـ رفتاري تغيير جنسيت طلبي در اين روش با استفاده از راهبردهايي به تغيير تفكر ‌،نگرش، ادراك و رفتار مراجع و اعضاي خانواده او پرداخته مي‌شود .بدين ترتيب اعضاي خانواده با رفتارها‌، تفكرات و نگرش‌هاي خود چالش پيدا مي‌كنند و ديدگاه متفاوتي در مورد تأثير رفتارها و تفكرات خود بر پويايي خانواده كسب مي‌كنند (سيموس.)2002 ، علي رغم اينكه در بسياري از كشورها به ويژه كشورهاي غربي عمل جراحي و هورمون‌درماني براي درمان تغيير جنسيت طلبي به كار مي‌رود ،در كشورهاي اسالمي به ويژه در كشور ما ـ ايران ـ به دليل وجود ارزش‌هاي فرهنگي و مذهبي خاص پذيرش اين امر به ويژه براي خانواده‌ها بسيار مشكل است. روش پژوهش درمان از نوع خانواده درماني شناختي ـ رفتاري است كه از تکنيکهاي حل مسئله، خودبازبيني ،مثبتنگري و بازسازي شناختي با تاکيد بر درمان معنوي استفاده شد .در اين پژوهش از روش‌هاي مصاحبة باليني بر اساس DSM-IV-TRو آزمون‌هاي روان‌شناختي به منظور گرد‌آوري داده‌ها استفاده شده است .نظر روانپزشک متخصص نيز جهت تاييد اختالل گرفته شد. روش گرد‌آوري ‌ها داده پسر 18ساله با آزمودني در اين پژوهش يك اختالل تغيير جنسيت طلبي در طي 77جلسه درمان شده است .آزمودني يك برادر دارد و پدر و مادر هر دو كارمند هستند .در اولين جلسه كه بدون حضور مراجع صورت گرفت پدر مراجع اظهار كرد” :پسرم كالس دوم راهنمايي بود كه متوجه شديم به وسايل زنانه عالقه نشان مي‌دهد و گاهي زينتآالت و لباس‌هاي مادر را برمي‌داشت و استفاده مي‌كرد ،او را نزد روان‌پزشك بردم و روان‌پزشك تشخيص داد كه پسرم تغيير جنسيت طلب است و بايد آزمايش‌هاي ژنتيك و هورموني انجام دهد كه نتايج حاكي از نبود مشكالت فيزيولوژيك بود“ .از بيانات پدر و مادر مشخص شد كه روابط خانوادگي مغشوش است و پدر و مادر با يكديگر تفاهم چنداني ندارند. ادامة روش گرد‌آوري داده‌ها جلسة دوم با حضور مراجع صورت گرفت .او با ظاهري دخترانه در جلسه درماني حاضر شده بود و اظهار كرد” ‌:از بچگي دوست داشتم كه دختر باشم، من فقط از نظر جسمي پسر هستم ولي احساسات دخترانه دارم .به برقراري ارتباط با دخترها تمايل ندارم و چند بار با پسرها روابط جنسي داشته‌ام و مفعول واقع شده‌ام“ .او كه به توصيه يكي از پزشكان خود را براي تغيير جنسيت آماده كرده بود گفت” :اگر تا چند ماه ديگر تغيير جنسيت ندهم همه چيز را بهم مي‌ريزم“. ادامة روش گرد‌آوري داده‌ها در جلسات سوم و چهارم جهت تشخيص اختالالت همراه با تغيير جنسيت طلبي ،آزمون‌هاي MMPIو SCL-90-Rاجرا شد .نتايج نشان داد كه عالوه بر تغيير جنسيت طلبي مشكالت ديگري هم دارد( Pd .انحراف رواني -اجتماعي) باال در نيمرخ MMPIمؤيد وجود ناسازگاري‌هاي اجتماعي، نداشتن تجارب مثبت در زندگي ،عدم رضايت از وضع و محيط خانوادگي موجود و عدم توانايي براي برنامه‌ريزي‌هاي آينده است. در SCL-90-Rنيز عملكرد آزمودني در بعد خصومت در حدي بود كه با Pdدر MMPIهمبستگي دارد . خانواده درمانگري شناختي -رفتاري با تأکيد بر بعد معنوي الف) تغيير باور و نگرش :در روش شناختي ،برداشت‌هاي انسان از رويدادها ،عامل اختالل‌هاي رواني و عاطفي شمرده ميشود نه خود آن رويدادها ،ميتوان به مراجع کمک کرد تا با شناسايي خطاهاي فکري خود برداشت‌هاي واقعبينانهتر را جايگزين آنها کند ادامۀ خانواده درمانگري شناختي -رفتاري با تأکيد بر بعد معنوي •ب) درمان معنوي و اخالقي :درمان معنوي بر دو اصل مهم استوار است :يکي رسيدن فرد به سر زندگي روان که مستلزم عشق به ديگران ،عشق به کCCار و عشCCق بCCه تعلقات است و ديگري رسيدن فرد بCCه معنCCويت کCCه نيازمند اعتقاد به مذهب ،اعتقاد به يگانگي و اعتقاد بCCه دگرگوني ميباشد. • • ادامۀ خانواده درمانگري شناختي -رفتاري با تأکيد بر بعد معنوي ج) اصول درمان معنوي به شرح زير ميباشد: • .1عشق به ديگران :مستلزم تمايز خويش ،بخشش و پذيرش تمام و کمال ديگري است. • .2عشق به کار :اگر با فداکاري و از خودگذشتگي‌ همراه شود ميتواند راهي براي سرزندگي روان باشد. • .3عشق به تعلقات :برآيند زندگي کردن و‌همکاري با ديگران است و عاملي براي حسن نيت ،صميميت و رشد معنوي است. ادامۀ خانواده درمانگري شناختي -رفتاري با تأکيد بر بعد معنوي • .4اعتقاد به معنويات :به معني اعتقاد به حرمت‌هر چيزي است که در اطراف ماست و نيازمند دورشدن از تعلقات و تمايالت مادي است • .5اعتقاد به وحدانيت :به معني احساس نامتمايز بودن از دنياي بيرون (طبيعي و ماوراطبيعي) است که براي انسان آرامش به‌همراه دارد. • .6اعتقاد به معاد (دگرگوني) :اعتقاد به پيوستگي معنوي و تولدي دوباره است (ويالم.)2000 ، ادامۀ خانواده درمانگري شناختي -رفتاري با تأکيد بر بعد معنوي در جلسات مختلف که هم تکنیک های شناختی و هم تکنیک های معنوی در خانواده و به تنهایی بکار گرفته شد ابتدا روابط خانواده به شکل مطلوبی درآمد و بعد مراجع نیز شروع به بهبود کرد. مراجع در یکی از جلسات اهداف خود را از زن بودن و مرد بودن به طور جداگانه نوشته بود .او درس خواندن، هرگز ازدواج نكردن ،داشتن يك شغل ساده ،سير و سياحت در دنيا و سير تكامل يك انسان كامل را در اهداف مرد بودن ذكر كرده بود و در اهداف خود از زن بودن نيز همين موارد را نوشته بود به استثناي اينكه در مورد ازدواج احتمال ازدواج كردن را ذكر كرده بود. ادامۀ خانواده درمانگري شناختي -رفتاري با تأکيد بر بعد معنوي مراجع اظهار كرد كه قبًال تنها به زن بودن مي‌انديشيده است ولي حاال دچار تعارض شده و گاهي به مرد بودن نيز مي‌انديشد. درمانگر از او خواست كه از نظر ظاهري نيز قدري چهرة‌ خود را به پسر بودن نزديك كند، مراجع موافقت كرد و قرار شد در اين راه تالش كند .همچنين مراجع تشويق شد تا براي كنكور به خوبي درس بخواند تا موفق شود. يافته‌ها در آخرين جلسات درماني مراجع توانست نقش مردانه را بپذيرد .او در يکي از دانشگاه‌هاي شهرهاي شمالي پذيرفته شد و براي تحصيل به خوابگاه دانشجويان پسر عزيمت نمود ولي جلسات درماني را همچنان پيگيري مي‌كرد .در محيط دانشگاه با دخترها و پسرها روابط عادي داشت كه مورد تشويق قرار گرفت و درمانگر از او خواست كه به ازدواج بينديشد. ادامة يافته‌ها مراجع از نظر تحصيلي موفق بود ولي هنوز اندکي احساس دخترانه داشت كه گاهي موجب گوشه‌گيري او مي‌شد .در اين رابطه به او توصيه شد كه پتانسيل مرد بودن را در خود تقويت كند و از هوش خود در جهت برقراري ارتباط مؤثر اجتماعي استفاده نمايد .در ضمن ظاهر او كامًال پسرانه شده بود .نتايج حاصل از اجراي مجدد MMPIو SCL-90-Rبهنجار بود. بحث و نتيجه‌گيري با توجه به مقايسة آزمون‌هاي رواني پيش و پس از درمان, مصاحبه‌هاي باليني و نظر روان‌پزشک مي‌توان نتيجه گرفت كه خانواده درماني شناختي ـ رفتاري با تاکيد بر درمان معنوي در درمان اختالل فرد مبتال مؤثر بوده و درمان کامل صورت گرفته است .همان‌گونه كه اشاره شد ،تأثير راهبردهاي درماني اختالل‌هاي هويت جنسي با فرهنگ جامعه‌اي كه افراد در آن به سر مي‌برند ‌،ارتباط دارد .در انتخاب راهبردهاي مداخله‌اي الزم است كه ساختار جامعه و رفتارها و واكنش‌هاي افراد آن جامعه لحاظ شوند .بر اين اساس توجه به اين امر در عمل جراحي افراد تغيير جنسيت طلب حائز اهميت است (يوكسل ،كوالكسي زوال ،توركسوي و ساهين.)2000 ، ادامة بحث و نتيجه‌گيري ريكرز و ميد ( )1979گروهي از دختران نوجوان داراي سردرگمي در هويت جنسي را با روش خودبازبيني آموزش دادند .آن‌ها به آزمودني‌ها آموزش دادند كه بر رفتارهاي اجتماعي و بازي‌هاي خود نظارت داشته باشند و سعي كنند كه رفتارهاي اجتماعي و بازي‌هاي متناسب با جنسيت خود داشته باشند .نتايج بيانگر تأثير مثبت اين روش‌ در هويت‌يابي جنسي اين نوجوانان بوده است. ادامة بحث و نتيجه‌گيري پژوهش‌ها نشان داده‌اند ‌،خانواده در شكل‌گيري و در نتيجه درمان اختالل‌هاي هويت جنسي از جمله تغيير جنسيت طلبي نقش دارند .وجود روابط عميق مادر با پسر يا پدر با دختر ،عدم حضور مادر يا پدر و آرزو براي داشتن فرزند دختر يا پسر و طرح مستمر آن در خانواده از جمله مواردي هستند كه احتماًال به اختالل هويت جنسي منجر مي‌شوند به همين دليل خانواده درماني مي‌تواند مؤثر واقع شود (كوهن _ كي‌تنيس و گوردون.)1999 ،